Автокөлік иесін немесе автокөлікті міндетті сақтандыру
Сақтандырудың міндетті түрлерін тек сақтандыру компанияларының бөлімшелерінде немесе сақтандыру компаниясының сайтында рәсімдеу қажет.
Сақтандырудың бұл түрінің дұрыс атауы — автокөлік иесінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру немесе автокөлік иесін міндетті сақтандыру (қысқаша КҚЖМ). Қазақстанда сақтандырудың бұл түрі «Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» 2003 жылғы 1 шілдедегі № 446-II Қазақстан Республикасының Заңы негізінде жүзеге асырылады. Заңның өзекті редакциясын «Әділет» ақпараттық жүйесінен (adilet.zan.kz) тексеруді ұсынамыз.
Неліктен көлік емес, жауапкершілік сақтандырылады
Көпшілік дәл көлікті сақтандырамыз деп сенеді, сондықтан бұл түрді «міндетті автосақтандыру» деп атау қисынды болар еді. Бірақ сақтандырудың бұл түрі көлікті емес, автокөлік иесінің үшінші тұлғалар алдындағы жауапкершілігін сақтандырады.
КҚЖМ бойынша сақтандыру жағдайы
Сақтандыру жағдайы — жол-көлік оқиғасы кезінде үшінші тұлғаның мүлкіне және/немесе денсаулығына зиян келтіру. Яғни төлем сақтандырылған тұлға кінәлі болған жағдайда жүргізіледі.
Міндетті сақтандыру полисі не үшін қажет
Көптеген автокөлік иелері үшін жауап айқын — «МАИ үшін», яғни жол полициясы үшін. Бұл салыстырмалы түрде дұрыс жауап: егер автокөлік иесінде міндетті сақтандыру полисі болмаса, полиция қызметкері айыппұл салады, сондай-ақ көлік бұзушылық жойылғанға дейін айыппұл тұрағына қойылуы мүмкін. Бірақ полис тек бұл үшін ғана қажет емес: ол автокөлік иесінің кінәсінен болған ЖКО нәтижесінде үшінші тұлғаларға келтірілген материалдық залалдың өтелуіне кепілдік береді. Полис сіздің автомобиліңізді сақтандырмайды, бірақ сіз кінәлі болған жағдайда жәбірленушіге залалдың өтелуіне кепілдік береді. Полис болмаса, ЖКО кінәлісі бұл залалды өз қаражатынан өтер еді.
Жәбірленушіге қандай өтемақы төленеді
- бір автомобильге келтірілген зиян үшін — 600 АЕК;
- әрбір жәбірленушінің өміріне немесе денсаулығына келтірілген зиян үшін — 1000 АЕК.
Автокөлік иесінің жауапкершілігін ерікті сақтандыру шартын жасасу арқылы жауапкершілік лимиттерін ұлғайтуға болады. Лимиттердің мөлшерлері заңмен белгіленген және қайта қаралуы мүмкін, сондықтан полисті рәсімдемес бұрын оларды заңның қолданыстағы редакциясымен салыстырыңыз.
Тікелей реттеу
Заңдағы бұл өзгеріс сақтандырылған автокөлік иесіне жол-көлік оқиғасы кезінде, тіпті ЖКО-ға кінәлі болмаса да, тікелей өз сақтандыру компаниясына жүгінуге мүмкіндік береді. Бірақ барлық жердегідей, өз шарттары бар:
- ЖКО-ның екі қатысушысында да міндетті сақтандырудың қолданыстағы сақтандыру полистері болуға тиіс;
- екі автокөлік иесі де ЖКО кезінде мас күйде болмаған және өз сақтандыру компаниясын уақтылы хабардар еткен.
Полистің құны неге байланысты
Жеке тұлғалар үшін сақтандыру сыйлықақысы мыналарға байланысты:
- КҚ тіркелген жері;
- КҚ түрі;
- клиенттің жасы мен жүргізу өтілі;
- пайдалану мерзімі;
- сақтандыру жағдайларының болуы немесе болмауы (бонус-малус).
Заңды тұлғалар үшін сақтандыру сыйлықақысы мыналарға байланысты:
- КҚ тіркелген жері;
- КҚ түрі;
- көліктің шығарылған күні.
Міндетті автосақтандыру сақтандыру жағдайы туындаған кезде халықты әлеуметтік қамсыздандыруда ерекше рөл атқарады, өйткені бұл түр сақтандырылған тұлға кінәлі болған кезде қолданылады және жәбірленушіге залалды өтеуге бағытталған.
Міндетті автосақтандыруды Қазақстанда жалпы сақтандыру саласы бойынша лицензиясы бар кез келген сақтандыру компаниясынан сатып алуға болады. Сондай-ақ біздің сайтта міндетті автосақтандыру полисіне электрондық тапсырыс беруге және КҚЖМ электрондық калькуляторы арқылы құнын алдын ала есептеуге болады.
Полис қанша уақыт қолданылады
Сақтандыру өтемі сақтандыру жағдайларына қарамастан 12 ай бойы қолданылады, яғни ЖКО болып, сақтандыру полисі бойынша төлем жүргізілсе де, полис қолданыла береді.
Полистердің түрлері
- Кешенді — полиске бір адамға бірнеше автокөлік құралын енгізуге болады.
- Стандартты — бір автокөлік құралына басқаруға рұқсат етілген бірнеше тұлғаны бекітуге болады.
Кешенді нұсқа бір жүргізуші бірнеше көлікті пайдаланатын болса ыңғайлы. Стандартты нұсқа бір автомобильді әртүрлі адамдар басқаратын отбасына немесе компанияға лайық.
КҚЖМ нені өтемейді
- ЖКО сіздің кінәңізден болса, өз автомобиліңіздің зақымдануын;
- белгіленген лимиттерден асатын залалды — айырмашылықты жәбірленуші тікелей кінәліден талап етуге құқылы;
- айдап әкетуді, өртті, дүлей апаттарды және үшінші тұлғалар алдындағы жауапкершілікке байланысты емес басқа да тәуекелдерді.
Өз автомобиліңізді қорғау үшін КАСКО ерікті сақтандыруы арналған — қорғау нұсқалары туралы толығырақ автомобильді сақтандыру бөлімінде.
ЖКО кезінде не істеу керек
- Тоқтап, апаттық дабылды қосып, апаттық тоқтау белгісін қою.
- Зардап шеккендер болса — жедел жәрдем мен полицияны шақыру.
- Мән-жайларды тіркеу: ЖКО орнын, зақымдануларды, көліктердің орналасуын суретке және бейнеге түсіру; екінші қатысушының және оның полисінің деректерін жазып алу.
- Оқиғаны жол жүрісі қағидаларында көзделген тәртіппен рәсімдеу.
- Өз сақтандыру компанияңызды уақтылы хабардар ету — хабарлау мерзімдері заңда және шартта көрсетілген.
- Сақтандырушы сұратқан құжаттарды жинап, төлемге өтініш беру.
Автокөлік иелерінің жиі жіберетін қателері
- КҚЖМ полисі кінәлінің өз көлігін жөндеуге ақы төлейді деп есептеу.
- Стандартты полиске енгізілмеген жүргізушіні басқаруға жіберу.
- ЖКО туралы сақтандырушыға хабарлау мерзімін өткізіп алу.
- Тіркелген жері, жүргізушілер немесе автомобиль ауысқанда полисті қайта рәсімдемеу.
Ұқсас материалмен танысуды ұсынамыз: Міндетті сақтандыру: сұрақтар мен жауаптар, сондай-ақ Автокаско.
Егер полисті таңдау немесе ерікті шартпен жауапкершілік лимиттерін ұлғайту қажет болса, брокерден кеңес алуға болады.