Сақтандыру сөздігі

Тантьема

Қайта сақтандырушылардың қайта сақтанушыны қайта сақтандыру шартына қатысу мүмкіндігін бергені үшін көтермелеу нысаны. Қайта сақтандырушы өзі қатысатын қайта сақтандыру шарттарынан алған таза пайда сомасынан белгілі бір пайыз мөлшерінде жыл сайын төленеді

Тапсырма шарты

Тараптар арасында жазбаша нысанда жасалатын шарт, оған сәйкес бір тарап (сақтандыру агенті) сыйақы үшін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында және сақтандыру компаниясының ішкі құжаттарында көзделген өкілеттіктер шегінде екінші тараптың (сақтандыру ұйымының) атынан және тапсырмасы бойынша сақтандыру шарттарын жасасу жөнінде делдалдық қызметтер көрсетуге міндеттенеді.

Теңіз сақтандыруы

Теңіз кәсіпорнына қатысушылардың мүліктік мүдделерін жолаушының өміріне, денсаулығына және мүлкіне зиян келтіру салдарынан туындайтын міндеттемелер бойынша тасымалдаушының жауапкершілігіне, қауіпті жүктерді тасымалдау кезіндегі тасымалдаушының жауапкершілігіне, сондай-ақ кемелерден теңізді мұнаймен ластаудан келген залал үшін жауапкершілікке (екі мың және одан да көп тонна көлемінде мұнай тасымалдау кезінде) байланысты тәуекелдерден қорғау. Сақтандырушы жауапкершілігінің көлемі, залал болғанға дейінгі және одан кейінгі тараптардың өзара қатынастары және т.б. заңнамалық актілермен және сақтандыру шартының талаптарымен айқындалады.

Тонау

Бөтеннің мүлкін ашық ұрлау

Топтық сақтандыру

Топтық сақтандыру кезінде бір сақтандыру шартымен бір мезгілде пайда алушылар да болып табылатын бірнеше сақтандырылған адам қамтылады.

Тәуекел

Тәуекел [грек. risikon — жартас] — қызмет белсенділігінің оның нәтижесіндегі айқын белгісіздікті «айқындайтын» және кейде субъект үшін жағымсыз, тіпті қатерлі салдарларға әкелетін ерекшеліктері. Тәуекел және тәуекелді мінез-құлық мәселелері жөніндегі мамандардың пікірінше, классикалық әлеуметтік психология мен тұлға психологиясы аясында «тәуекел» терминін үш негізгі мағынада қолдану орынды: «1) тәуекел — қызметтегі сәтсіздік кезінде күтілетін қолайсыздықтың өлшемі, ол сәтсіздік ықтималдығы мен бұл жағдайдағы жағымсыз салдарлар дәрежесінің үйлесімімен анықталады; 2) тәуекел — субъектіге қандай да бір тұрғыдан шығынмен (ұтылыспен, жарақатпен, залалмен) қатер төндіретін әрекет. Эксперимент жүзінде қызметтегі ситуациялық артықшылықтарға есептелген уәжді тәуекел және уәжсіз тәуекел ажыратылады. Сонымен қатар тиісті әрекетті жүзеге асыру кезіндегі күтілетін ұтыс пен күтілетін ұтылыстың арақатынасына қарай ақталған және ақталмаған тәуекел бөлінеді; 3) тәуекел — әрекеттің екі ықтимал нұсқасы арасындағы таңдау жағдайы: тартымдылығы төмен, бірақ сенімдірек нұсқа мен тартымдырақ, бірақ сенімділігі төмен нұсқа (оның нәтижесі күмәнді және ықтимал жағымсыз салдарлармен байланысты). Дәстүрлі түрде мұнда жағдайлардың екі класы анықталады: а) табыс пен сәтсіздік жетістіктердің белгілі бір шкаласы бойынша бағаланатын жағдайлар («талаптану деңгейі» типіндегі жағдайлар), б) сәтсіздік жазаға әкелетін жағдайлар (физикалық қатер, ауырсыну әсері, әлеуметтік санкциялар)» (В. А. Петровский). Бұл ретте тәуекел феномені субъект, былайша айтқанда, сәттілікке сенетін және оның тәуекелге бару шешімі мәселені шеше алатынын сезінуіне сүйенбейтін жағдайларда және оның тәуекелге баруға дайындығы өз қабілеттері мен дағдыларының арқасында табысқа жете алатыны туралы түсінігімен тікелей байланысты жағдайларда мүлде басқаша көрінетінін атап өткен жөн. Екінші жағдайда субъектінің тәуекелге баруға дайындығы мен мұндай тәуекелдің ақталатынына сенімі бірінші жағдайдағыдан әлдеқайда жоғары екені көрсетілген. Практикалық психологияда «тәуекел» ұғымы, әдетте, субъектінің жүзеге асырылуы жағымсыз, қауіпті салдарларға әкелуі мүмкін шешім қабылдауын және жүзеге асырылуы әуел бастан қауіпсіз шешімнен бас тартуын көздейтін белсенділіктің іске асуын едәуір дәрежеде түсіндіретін термин ретінде қарастырылады. Тәуекел мәселесіне байланысты тағы бір сәтке тоқталмай кетуге болмайды. Психологияда, әсіресе соңғы онжылдықтарда, «тәуекелге қарай ығысу» ұғымы берік орнықты, ол мағынасы жағынан болжанған, жоспарланған қызмет туралы топтық пікірталас нәтижесінде қол жеткізілетін белгілі бір әсерді білдіреді. «Тәуекелге қарай ығысу» — бұл, шын мәнінде, топтық талқылаулардың нәтижесі ретінде нақты жеке және топтық әрекеттердің тәуекелділігінің артуы (кейбір зерттеушілер тәуекелді белсенділіктің төмендеу жағдайлары да дәл осы логикада сипатталуға тиіс деп санаса да). Бұл ретте, әдетте, бастапқы жеке шешімдермен салыстырғанда қайталама жеке шешімдердің тәуекелділік деңгейінің өзгерістері, бастапқы топтық шешіммен салыстырғанда қайталама топтық шешімдердің тәуекелділік деңгейінің өзгерістері, бастапқы топтық шешіммен салыстырғанда қайталама жеке шешімдердің тәуекелділік деңгейінің өзгерістері, бастапқы жеке шешімдермен салыстырғанда қайталама топтық шешімнің тәуекелділік деңгейінің өзгеруі туралы сөз болады.

Тәуекел

Сөзсіз емес, ықтимал сипаттағы және залалдардың себебі бола алатын кездейсоқтықтар немесе қауіптер; белгілі бір деңгейдегі шығындардың туындау жиілігімен, ықтималдығымен өлшенеді. (МҮЛІКТІҢ) КЕЗДЕЙСОҚ ЖОЙЫЛУ ТӘУЕКЕЛІ — міндеттеме тараптарына байланысты емес себептер бойынша (кездейсоқ жағдай, еңсерілмейтін күш) мүліктің жойылуына немесе бүлінуіне байланысты ықтимал залал шегу тәуекелі.