Қайта сақтандыру сөздігі

Сөздікті қалай пайдалану керек

Терминдер ағылшынша атауы бойынша әліпби ретімен орналасқан. Тақырыпта түпнұсқа атауы және мүмкін болған жерде қазақша баламасы келтірілген. Жылдам іздеу үшін браузерде Ctrl + F пернелер тіркесімін пайдаланыңыз.

Қайта сақтандыру терминдері

ADDENDUM

Сақтандыру (қайта сақтандыру) шартына егжей-тегжейлі келісілген түзетулерді ұсынатын құжат.

ADJUSTMENT PREMIUM (Түзету сыйлықақысы)

Шарттың қолданылу мерзімі аяқталғаннан кейін төленетін түзету сыйлықақысы; ол төленетін аванспен бірге шартта талап етілетін сыйлықақыны құрайды.

BORDEREAU (Бордеро)

Туындаған залалдар мен өтелген тәуекелдер туралы хабарлау үшін қайта сақтандырушыларға ұсынылатын сыйлықақылардың не талаптардың егжей-тегжейлі тізбесі. Бордеро әдетте айына немесе тоқсанына бір рет дайындалады.

BROKERAGE (Брокераж)

Басқаша айтқанда брокерлік комиссия. Комиссияны сақтандырушы не қайта сақтандырушы брокерге сақтандыру не қайта сақтандыру шартын жасасу бойынша көрсеткен делдалдық қызметтері үшін төлейді.

BURNING COST

Пропорционалдық емес қайта сақтандыру (залал эксцеденті) шарттары үшін сыйлықақыны есептеу әдістерінің бірі. Ол шеккен залалдардың цеденттің таза сақтандыру сыйлықақысына қатынасын қамтиды. Алынған пайыздық орташа жылдық санды қайта сақтандырушыларға арналған сыйлықақыны алу үшін бөлшекке, мысалы, 100/80-ге көбейту керек. Burning cost әдісін қолдану үшін залалдар бойынша көпжылдық статистика болуы қажет.

CANCELLATION (Күшін жою)

Шарттың қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін не белгісіз мерзімге жасалған шарттың күшін жою. Шартта тиісті хабарлама арқылы шарттың күшін жою шарттары көрсетілген күшін жою туралы ескертпе болуы мүмкін.

CAPACITY (Сыйымдылық)

Сақтандырушы не қайта сақтандырушы қабылдай алатын ең жоғары тәуекел көлемі.

CAPTIVE

Ірі өнеркәсіптік не коммерциялық ұйымдар өз тәуекелдерін сақтандыру мақсатында құрған сақтандыру компаниясының түрі. Кэптив сақтандыру компанияларының әлеуетті клиенттері мөлшерлемелер, қызметтер және т.б. саладағы ұсыныстарға қанағаттанбаған кезде пайда болады.

CASH LOSS (Кассалық залал)

Қайта сақтандыру шартындағы ескертпе, оған сәйкес қайта сақтандырушылардың ірі залалдарды төлеуі шартта қабылданған өзара есеп айырысу кезеңдерінен тыс дереу жүзеге асырылады.

CLAIMS CONTROL CLAUSE

Қайта сақтандыру шарттарындағы ескертпе, ол бойынша цедент (сақтандырушы) залалды қайта сақтандырушының келісімінсіз реттей алмайды.

CLAIMS COOPERATION CLAUSE (талаптарды қанағаттандырудағы ынтымақтастық туралы ескертпе)

Цедентті шарт талаптарына сәйкес реттелуі мүмкін кез келген залал туралы қайта сақтандырушыға хабарлауға міндеттейтін ескертпе. Қайта сақтандырушы өз қалауы бойынша залалды реттеуге қатыса алады.

CO-INSURANCE (Бірлесіп сақтандыру)

Осы тәуекелдің сақтандыру сомаларын бірнеше сақтандырушы (бірлескен сақтандырушылар) арасында бөлу. Әрбір бірлескен сақтандырушы сақтандырылған тұлғамен шарттық қатынастармен байланысты.

CUT THROUGH CLAUSE

Ескертпе, оған сәйкес қайта сақтандырушы төлемді қайта сақтанушыны (цедентті) айналып өтіп, тікелей сақтандырылған тұлғаға жүргізе алады.

DEFICIT CLAUSE (Тапшылық ескертпесі)

Қайта сақтандыру шарттарында қолданылатын ескертпе, ол бойынша шығындар келесі сақтандыру жылына көшіріліп, пайдаға қатысу арқылы өтелуі тиіс.

DEPOSIT PREMIUM (Депозиттік сыйлықақы)

Түзетілуі кейінгі мерзімге келісілген қайта сақтандыру шарты негізінде аванспен төленетін сыйлықақы. Ең төменгі және депозиттік сыйлықақылар – ең төменгі сыйлықақы залал эксцеденті (Excess of Loss) шарттары жағдайында төленеді.

DEPOSITS RETAINED BY A CEDANT (RESERVES)

Қайта сақтандырушыларға тиесілі, бірақ қайта сақтандыру шартының нәтижесінде бастапқы сақтандырушыда қайта сақтандырушылардың төлем қабілеттілігінің кепілдігі ретінде қалдырылған сомалар.

EPI

Белгілі бір уақыт кезеңіне цедент болжаған сыйлықақы.

ESCAPE CLAUSE

Қайта сақтандыру шарттарындағы ескертпе, ол қайта сақтандырушыға келісімшартты түрлі, кейде өте ерекше себептермен тоқтатуға мүмкіндік береді.

EXCESS OF LOSS (Залал эксцеденті)

Сақтандырушы жекелеген тәуекелдер не тәуекелдер топтары үшін залалға қатысуын белгілі бір лимиттерге дейін шектейтін пропорционалдық емес қайта сақтандыру түрі.

FACULTATIVE REINSURANCE (Факультативтік қайта сақтандыру)

Жеке тәуекелдерді қайта сақтандырушымен талқыланған шарттармен қайта сақтандыру.

FOLLOW THE FORTUNES (тағдырды ұстану туралы ескертпе)

Қайта сақтандыру шартындағы ескертпе, ол бойынша қайта сақтандырушы бастапқы сақтандырушының тағдырын бөліседі.

FOLLOW THE LEAD (көшбасшыны ұстану)

Қайта сақтандыру нарығында қабылданған әдет-ғұрып, оған сәйкес қайта сақтандыру шартының көшбасшысы шарттағы өзгерістерді қабылдаса, басқа қайта сақтандырушылар да солай әрекет етеді.

FRONTING

Сақтандырушы сақтандыруды өз атынан қабылдап, кейін бұл тәуекелді толығымен басқа сақтандырушыда не қайта сақтандырушыда қайта сақтандыратын қайта сақтандыру түрі. Бұл саяси немесе заңдық себептермен жасалады. Сондай-ақ себеп сақтандырылған тұлғаның мүдделері болуы мүмкін.

GNEPI – GROSS NET EARNED PREMIUM INCOME

Пропорционалдық емес негіздегі шартты бағалауға негіз болатын сыйлықақы, бірақ пропорционалдық емес шарттың пайдасына қолданылатын басқа қайта сақтандыру шарттары бойынша цессиялар шегерілгеннен кейінгі.

GROSS PREMIUM

Түрлі аударымдар (мысалы, брокераж) шегерілгенге дейінгі қол қойылған брутто-сыйлықақы. Шегерілгеннен кейін – нетто-сыйлықақы.

INWARDS REINSURANCE (Кіріс қайта сақтандыру)

Бұл қайта сақтандырушының сақтандырушы-цедент беретін тәуекелдердің бір бөлігін қабылдауынан тұратын қайта сақтандыру қызметі.

LEADING UNDERWRITER (LEADER) (көшбасшы)

Осы сақтандыру тобына маманданған, сақтандыру не қайта сақтандыру шарттарын айқындайтын, сондай-ақ осы сақтандыруға (қайта сақтандыруға) бірінші болып қатысатын сақтандырушы немесе қайта сақтандырушы. Көшбасшы айқындаған шарттар осы сақтандырудың басқа қатысушыларын міндеттейді.

LIMIT

Берілген полис не оқиға бойынша сақтандырушының не қайта сақтандырушының ең жоғары жауапкершілігі.

LINE (Желі)

Қайта сақтандырушы қабылдаған, оның кез келген тәуекелге ең жоғары қатысуын айқындайтын тәуекелдің пропорционалдық бөлігі. Термин эксцеденттік деп аталатын шарттарда қолданылады.

MAXIMUM POSSIBLE LOSS (ең жоғары ықтимал залал)

Кәсіпорындағы өртке қарсы жүйе істен шығып, бірақ өртті өрт сөндіру қызметі сөндірген жағдайда туындауы мүмкін ең жоғары ықтимал залал.

NON-PROPORTIONAL REINSURANCE (Пропорционалдық емес қайта сақтандыру)

Сақтандырушылар мен қайта сақтандырушылар залалдарды белгіленген пропорцияда бөліспейтін, ал кейбір залалдарды мүлдем бөліспеуі мүмкін қайта сақтандыру шарттарының түрлері. Сақтандырушы белгілі бір лимит (басымдық) шегіндегі барлық залалдарды өтейді.

OBLIGATORY TREATY (Облигаторлық қайта сақтандыру)

Цедент сақтандырудың қайта сақтандыру портфеліне кіретін барлық тәуекелдерді беруге міндеттенетін, ал қайта сақтандырушы бұл тәуекелдерді қабылдауға міндетті қайта сақтандыру шарты.

ORIGINAL TERMS (Бастапқы шарттар)

Қайта сақтандыруда қолданылатын термин, ол ұсынылған қайта сақтандыру өтеуіне бастапқы сақтандырудағыдай бірдей шарттар мен тарифтер қолданылатынын білдіреді.

OVERPLACEMENT

Осы тәуекелде 100%-дан асатын көлемде қайта сақтандырушылардың мақұлдауын алған брокердің әрекеттері салдарынан туындаған жағдай. Орналастыруды жабу үшін жекелеген қайта сақтандырушылардың үлестерін азайту қажет.

OVERRIDING COMMISSION (Қосымша комиссия)

Тәуекелді беретін сақтандыру немесе қайта сақтандыру компаниясы алатын, осы тәуекелге қызмет көрсету шығындарын теңестіретін қосымша комиссия.

POOL

Ерекше түрдегі тәуекелдерді сақтандыру мақсатында құрылған сақтандырушылардың не қайта сақтандырушылардың ұйымы; оның мүшелері сыйлықақыларға, залалдарға не мүмкін шығыстарға келісілген пропорцияда қатысады.

PROBABLE MAXIMUM LOSS - (ең жоғары ықтимал залал)

Өртке қарсы жүйе мүлтіксіз жұмыс істеп, өрт сөндіру қызметі іс-қимылға қатысқан кезде туындауы мүмкін ең жоғары залал.

PROFIT COMMISSION (Пайдадан комиссия)

Пайдаға қатысу цеденттің қайта сақтандырушы пайдасына пайыздық қатысуы ретінде айқындалатын қайта сақтандыру шарттарындағы қосымша сыйлықақы.

PROPORTIONAL REINSURANCE (Пропорционалдық қайта сақтандыру)

Сақтандырушы мен қайта сақтандырушы осы тәуекелге, сыйлықақыға және залалдарға бірдей пропорцияда қатысатын қайта сақтандыру шарттары.

QUOTA SHARE REINSURANCE (Квоталық қайта сақтандыру шарты)

Пропорционалдық қайта сақтандырудың облигаторлық шарты, оған сәйкес сақтандырушы шартта аталған портфельдерді не тәуекелдер топтарын белгілі бір пропорцияда береді, ал қайта сақтандырушы қабылдайды.

RECIPROCITY (Өзаралық)

Қайта сақтандырушылардың қайта сақтандыруды өзара алмасудан тұратын ынтымақтастығы.

REINSTATEMENT (қалпына келтіру)

Қалпына келтіру сыйлықақысы деп аталатын сыйлықақыны төлеу арқылы бастапқы сақтандыру сомасын қалпына келтіру. Пропорционалдық емес қайта сақтандыруда қолданылады.

REINSURANCE PROGRAM

Цеденттің белгілі бір сақтандыру портфелін қорғайтын түрлі қайта сақтандыру шарттарының (пропорционалдық және пропорционалдық емес) жиынтығы (мысалы, мүліктік тәуекелдер портфелі квоталық және эксцеденттік шартпен қорғалуы мүмкін, ал цеденттің өзіндік ұстап қалуы бір мезгілде тәуекел бойынша пропорционалдық емес шартпен қорғалуы мүмкін; қатар жиі оқиға бойынша пропорционалдық емес негіздегі шарт рәсімделеді)

RENEWAL (Жаңарту)

Қайта сақтандыру шартын жалғастыру.

RETENTION (ұстап қалу)

Қайта сақтандыру цессиялары жасалғаннан кейін сақтандырушының өзіндік ұстап қалуында қалатын тәуекелдер бөлігі.

RETROCESSION (Ретроцессия)

Қайта сақтандырушының тәуекелін басқа қайта сақтандырушыларға (ретроцессионарийлерге) одан әрі беру.

SCHEDULE (шедула)

Шарттың егжей-тегжейлі талаптарын айқындайтын облигаторлық қайта сақтандыру шартына қосымша.

SIGNED LINE (түпкілікті үлес)

Қайта сақтандырушылардың осы қайта сақтандыру шартына брокер растаған қатысуы. Overplacing деп аталатын жағдай салдарынан ол бастапқы ұсынылғаннан төмен болуы мүмкін.

SLIDING SCALE COMMISSION (жылжымалы комиссия)….

Пропорционалдық қайта сақтандыру шарты бойынша қайта сақтандырушының қайта сақтанушыға (цедентке) комиссия төлеу әдісі, оның мөлшері залалдылық деңгейіне қарай өзгереді: шекті параметрлер (залалдылық көрсеткіші мен төленген комиссияның сомасы) пайдаланылғанда залалдылық төмендеген сайын ол өседі, және керісінше.

SLIP

Қайта сақтандыру шартының жасалғанын растайтын ұсыныс не құжат.

SPECIAL ACCEPTANCE… (қосымша келісім)

белгілі бір тәуекелді қайта сақтандыру шарты бойынша қосымша өтеу туралы қайта сақтандырушымен жасалатын келісім; шарт талаптарына сәйкес мұндай тәуекел бойынша қорғау әдетте берілмейді (өтеу көлеміне немесе сақтандыру сомасына байланысты).

STOP LOSS (залалдылық эксцеденті)

Мұндай шарттардың мақсаты — сақтандырушыларды ұсақ залалдардың жинақталуы салдарынан болатын шамадан тыс залалдылықтың зардаптарынан қорғау. Жекелеген тәуекелдерді қорғайтын залал эксцеденті (excess of loss) қайта сақтандыру шартынан айырмашылығы, stop loss осы түрдегі бүкіл сақтандыру портфеліне не сақтандырушының бүкіл қызметіне қатысты.

SURPLUS TREATY (эксцеденттік шарт)

Сақтандырушы барлық тәуекелдерге қатысуды қайта сақтандырушыға бермейтін пропорционалдық қайта сақтандыру шартының түрі. Сақтандырушы жекелеген тәуекелдер үшін бір тәуекелге белгілі бір сомадағы ең жоғары өзіндік қатысуды (ұстап қалуды) айқындайды, ал эксцедентті (surplus) қайта сақтандырушыға береді.

WRITTEN LINE (алдын ала қол қойылған желі)

Қайта сақтандырушы қабылдауға дайын жауапкершілікке қатысу үлесінің пайыздық мөлшері. Ол signed line деп аталатын деңгейге дейін қысқартылуы мүмкін.

Материал анықтамалық сипатта. Кәсіби тәжірибе мен шарттардың тұжырымдары нарыққа және қолданылатын құқыққа қарай әртүрлі болуы мүмкін.