Кірістерді жылыстатуға қарсы іс-қимыл туралы заң

Жүктеп алу — o-protivodeistvii-otmyvaniiu-dohodov.doc [367 Kb] (жүктеп алулар: 29)

«Заңсыз жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасының Заңы (қысқаша — КЖ/ТҚ қарсы іс-қимыл туралы заң) қаржы ұйымдары мен бірқатар басқа тұлғалар клиенттерді тексеруге, операцияларды қадағалауға және күдікті жағдайлар туралы уәкілетті мемлекеттік органға хабарлауға міндетті болатын қағидаларды белгілейді. Төменде заңның сақтандыруда қалай қолданылатынына баса назар аударылған қысқаша талдауы берілген.

Заңның мақсаты

Заң қаржы жүйесін қылмыстық жолмен алынған ақшаны «жылыстату» үшін, сондай-ақ терроризм мен экстремизмді қаржыландыру үшін пайдалануға жол бермеуге бағытталған. Ол үшін қаржы мониторингі жүйесі құрылады: клиенттердің ақшасы өтетін ұйымдар белгілі бір операцияларды тіркейді, клиенттерді зерделейді және ақпаратты мемлекетке береді, ал мемлекет оны талдап, қажет болған жағдайда құқық қорғау органдарына береді.

Кімге қатысты

Заң қаржы мониторингі субъектілерінің шеңберін айқындайды. Оған банктер мен басқа да қаржы ұйымдары, соның ішінде сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары мен сақтандыру брокерлері, сондай-ақ бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушылары, нотариустар, құмар ойындарды ұйымдастырушылар және заңда аталған бірқатар басқа тұлғалар кіреді. Мониторинг субъектілерінен бөлек, заң олардың клиенттеріне — тексеру үшін мәліметтер беруге міндетті жеке тұлғалар мен компанияларға да жанама түрде қатысты.

Қаржы мониторингі субъектілерінің негізгі міндеттері

  • КЖ/ТҚ қарсы іс-қимыл мақсатында ішкі бақылау қағидаларын әзірлеу және қолдану, жауапты қызметкерді тағайындау.
  • Клиентті тиісінше тексеру: клиент пен оның өкілін сәйкестендіру, бенефициарлық меншік иесін анықтау, іскерлік қатынастардың мақсаты мен сипатын анықтау.
  • Клиенттер мен операциялардың тәуекелдерін бағалау және тәуекел жоғары болған кезде, мысалы, жария лауазымды тұлғаларға қатысты күшейтілген шараларды қолдану.
  • Қаржы мониторингі жөніндегі уәкілетті органға шекті және күдікті операциялар туралы заңнамада белгіленген тәртіппен және мерзімде хабарлау.
  • Клиенттерді террористік және экстремистік қызметке қатысы бар тұлғалардың тізбелері бойынша тексеру және көзделген шараларды, соның ішінде операцияларды тоқтата тұруды қолдану.
  • Клиенттер мен операциялар туралы мәліметтер мен құжаттарды заңда белгіленген мерзім ішінде сақтау.
  • Персоналды оқыту және клиентке ол туралы мәліметтердің уәкілетті органға берілгені туралы фактіні жария етпеу.

Бұл сақтандыру компаниясының клиенті үшін нені білдіреді

Шарт жасасқан кезде сақтандырушы немесе брокер неліктен сауалнама толтыруды, құжаттарды көрсетуді, компанияның бенефициарлық меншік иесін көрсетуді, ал кейде қаражаттың шығу көзін түсіндіруді сұрайтыны дәл осы заң талаптарымен түсіндіріледі. Бұл сенімсіздік білдіру емес, міндетті рәсім. Егер клиент мәліметтер беруден бас тартса немесе тексеруді аяқтау мүмкін болмаса, ұйым іскерлік қатынастар орнатудан немесе операция жүргізуден бас тартуға құқылы.

Сақтандыруда, әдетте, айтарлықтай сомалардың қозғалысымен байланысты жағдайлар ерекше назар аудартады: өмірді сақтандыру бойынша ірі біржолғы сыйлықақылар, қаражатты қайтара отырып шартты мерзімінен бұрын бұзу, сыйлықақыны үшінші тұлғалардың төлеуі, төлемнің сақтанушыға емес, өзге тұлғаға жүргізілуі, түсінікті экономикалық себепсіз шарт талаптарының жиі өзгертілуі. Мұндай жағдайларда қосымша түсініктемелер мен құжаттар сұралуы мүмкін.

Клиенттің құқықтары

Тиісінше тексеру шеңберінде алынған мәліметтер заңда белгіленген мақсаттарда пайдаланылады және дербес деректер мен заңмен қорғалатын құпия ретінде қорғалуға жатады. Клиент өзінен қандай құжаттар талап етілетінін білуге және қол қойғанға дейін шарт пен сақтандыру қағидаларын алуға құқылы. Операция жүргізуден бас тарту туралы шешімдер заңда және ұйымның ішкі қағидаларында көзделген негіздер бойынша қабылданады.

Іс жүзінде не маңызды

  • Құрылтай құжаттарын және меншік құрылымы туралы мәліметтерді алдын ала дайындаңыз — бұл корпоративтік шарттарды рәсімдеуді жеделдетеді.
  • Деректемелердің, басшының немесе меншік иелерінің өзгергені туралы сақтандырушыға уақтылы хабарлаңыз.
  • Сыйлықақыларды өз шоттарыңыздан төлеңіз: түсініктемесіз үшінші тұлғалардың төлеуі қосымша сұрақтар туғызады.
  • Өздері қаржы мониторингі субъектілері болып табылатын компаниялар үшін ішкі қағидаларды заңнаманың соңғы өзгерістеріне сәйкес ұстау маңызды.

Өзекті редакция

Заң бірнеше рет өзгертілген, сондықтан жүктеп алуға орналастырылған файл соңғы түзетулерді көрсетпеуі мүмкін. Нормаларды іс жүзінде қолданар алдында заңның өзекті редакциясын «Әділет» нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесінен (adilet.zan.kz), сондай-ақ уәкілетті орган мен ҚНРДА-ның заңға тәуелді актілерінен тексеріңіз.

Егер өмірді сақтандыруды немесе корпоративтік шартты рәсімдеу үшін қандай құжаттар қажет болатынын анықтау керек болса, сақтандыру брокерінен кеңес алуға болады.