ҚР Әкімшілік кодексі

Жүктеп алу - adm-kodeks-rk.doc [3.95 Mb] (жүктеп алынды: 354)

Маңызды: файл сайтқа бұрын орналастырылған және соңғы өзгерістерді көрсетпеуі мүмкін. Кодекс үнемі толықтырылып, өзгертіліп отырады, сондықтан кез келген норманы қолданар алдында оның өзекті редакциясын «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінен (adilet.zan.kz) тексеріңіз.

Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекс нені реттейді

«Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі (ҚР ӘҚБтК) — қандай әрекет немесе әрекетсіздік әкімшілік құқық бұзушылық деп танылатынын, олар үшін қандай жазалар қолданылатынын, істерді қандай органдар қарайтынын және қаулылардың қандай тәртіппен орындалатынын айқындайтын негізгі нормативтік акт. Бұл кодификацияланған акт: ол материалдық нормаларды (құқық бұзушылық құрамдары мен жауапкершілік шаралары) және процестік нормаларды (іс бойынша іс жүргізу тәртібі) біріктіреді.

Кодекстің міндеттері — адамның құқықтары мен бостандықтарын, меншікті, қоғамдық тәртіпті, мемлекет пен ұйымдардың мүдделерін қорғау, сондай-ақ құқық бұзушылықтардың алдын алу.

Кімге қатысты

  • жеке тұлғаларға — Қазақстан азаматтарына, республика аумағында жүрген шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдарға;
  • лауазымды адамдарға — қызметтік міндеттерін атқарумен байланысты бұзушылықтар үшін;
  • жеке кәсіпкерлерге;
  • заңды тұлғаларға — меншік нысанына қарамастан ұйымдарға.

Субъектілердің әртүрлі санаттары үшін бір норма жазаның әртүрлі мөлшерін көздеуі мүмкін. Кодекстегі айыппұл мөлшерлері, әдетте, айлық есептік көрсеткішпен (АЕК) белгіленеді, оның шамасы жыл сайын республикалық бюджет туралы заңмен бекітіледі.

Кодекстің құрылымы

Кодекс бірнеше ірі бөлікке бөлінген:

  • Жалпы бөлім — қағидаттар, жауапкершілік негіздері, жаза түрлері, оларды қолдану қағидалары, жауапкершілікті жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар, ескіру мерзімдері;
  • Ерекше бөлім — салалар бойынша топтастырылған нақты құқық бұзушылық құрамдары: жол жүрісі, кәсіпкерлік, салықтар, қаржы нарығы, еңбек қатынастары, экология және басқалар;
  • органдар мен іс жүргізу туралы нормалар — істерді қарауға кім уәкілетті, қатысушылардың құқықтары, дәлелдемелер, шағымдану тәртібі;
  • атқарушылық іс жүргізу — жаза қолдану туралы қаулыларды орындау тәртібі.

Әкімшілік жазалардың түрлері

Кодекс негізгі және қосымша жазаларды көздейді. Олардың қатарында: ескерту, әкімшілік айыппұл, арнайы құқықтан айыру (мысалы, көлік құралын басқару құқығынан), лицензиядан айыру немесе оның қолданылуын тоқтата тұру, қызметті тоқтата тұру немесе оған тыйым салу, тәркілеу, әкімшілік қамаққа алу және шетелдіктерді шығарып жіберу. Жазаның нақты түрі мен мөлшері құқық бұзушылық құрамына және субъектінің санатына байланысты.

Кодекстің сақтандыру үшін маңызы

  • Міндетті сақтандыру. Міндетті сақтандыру шартын, мысалы көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру шартын жасасу міндетін орындамағаны үшін әкімшілік жауапкершілік көзделген. Қолданыстағы КҚЖМ полисі жоқ автомобильді басқару құқық бұзушылық болып табылады.
  • Жұмыс берушілер. Жұмыскерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру талаптарын бұзу да жұмыс берушінің жауапкершілігіне әкелуі мүмкін.
  • Сақтандыру нарығының қатысушылары. Жекелеген құрамдар сақтандыру ұйымдарына, сақтандыру брокерлеріне және қаржы нарығының басқа қатысушыларына қатысты; оларды ҚНРДА бақылайды.
  • Залалдарды реттеу. Әкімшілік құқық бұзушылық туралы іс бойынша қаулы, мысалы жол-көлік оқиғасы бойынша, көбіне сақтандыру төлеміне арналған құжаттар жинағына кіреді және кінәліні анықтауға көмектеседі.

Практикада нені ескеру маңызды

  • жаза қолдану туралы қаулыға шағымдануға болады, бірақ тек белгіленген мерзімде — оны өзекті редакция бойынша тексеру қажет;
  • айыппұлды төлеу бұзушылықты жою міндетінен, мысалы полисті рәсімдеуден босатпайды;
  • әкімшілік жауапкершілік пен зиян үшін азаматтық жауапкершілік — әртүрлі нәрселер: жәбірленушіге залалды өтеу азаматтық заңнама мен сақтандыру шартының қағидалары бойынша жүзеге асырылады;
  • кәсіпкерлер мен компанияларға өз саласына қатысты құрамдардағы өзгерістерді қадағалап отырған жөн.

Жиі қойылатын сұрақтар

Қолданыстағы редакцияны қайдан табуға болады?

Заңнамалық актілердің өзгерістері бар ресми мәтіндері adilet.zan.kz сайтындағы «Әділет» нормативтік құқықтық актілердің ақпараттық-құқықтық жүйесінде жарияланады. Осы беттегі файлды анықтамалық ретінде пайдаланыңыз.

Сақтандыру әкімшілік айыппұлды өтей ме?

Әдетте, жоқ. Жауапкершілікті сақтандыру үшінші тұлғаларға келтірілген зиянды шарт талаптары шегінде өтейді. Әкімшілік айыппұл — жария жауапкершілік шарасы, оны бұзушының өзі төлейді.

КҚЖМ бойынша төлем алу үшін ЖКО туралы хаттама қажет пе?

Құжаттар тізбесі мән-жайларға және сақтандырушының қағидаларына байланысты. Егер ЖКО фактісі бойынша әкімшілік материалдар жасалса, реттеу кезінде әдетте олардың көшірмелері сұратылады.

Сақтандыру шарттарындағы терминдерді сақтандыру терминдерінің сөздігінен нақтылауға болады, ал автокөлік иелеріне арналған міндетті полис туралы автосақтандыру бөлімінде айтылған. Талаптарды таңдауға көмек қажет болса, кеңес алуға болады.