Қауіпті объектілер иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігі.

Жүктеп алу – gpo-opasnykh-obektov.doc [163 Kb] (жүктеп алулар: 60)

Файл сайтқа орналастырылған кездегі редакцияда берілген. Заңға өзгерістер енгізілген, сондықтан оның нормаларын қолданар алдында «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіндегі (adilet.zan.kz) өзекті редакциямен салыстырып тексеріңіз.

Заңның мақсаты

«Қызметі үшінші тұлғаларға зиян келтіру қаупімен байланысты объектілер иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының Заңы (2004 жылғы 07.07. № 580-II) қауіпті объектіде болған авария салдарынан зардап шегуі мүмкін адамдардың мүліктік мүдделерін қорғауға бағытталған. Оның міндеті – объект иесінің өз қаражаты жеткіліксіз болған жағдайда да үшінші тұлғалардың өміріне, денсаулығына және мүлкіне келтірілген зиянның сақтандыру төлемі есебінен өтелуіне кепілдік беру.

Сонымен қатар заң объект иесінің өзін де қорғайды: ірі авария көптеген жәбірленушілердің талаптарына әкеп соғуы мүмкін, ал сақтандыру осы шығыстардың едәуір бөлігін сақтандырушыға аударуға мүмкіндік береді.

Заң кімге қатысты

Жауапкершілікті сақтандыру міндеті қызметі үшінші тұлғаларға зиян келтіру қаупімен байланысты объектілердің иелеріне жүктеледі. Әдетте бұл қауіпті заттар пайдаланылатын, сақталатын немесе өңделетін, қысыммен жұмыс істейтін жабдық пайдаланылатын, тау-кен жұмыстары жүргізілетін қауіпті өндірістік объектілер және заңнамада қауіпті деп танылған қызметтің басқа да түрлері. Нақты объектінің қауіпті санатқа жатқызылуы өнеркәсіптік және азаматтық қауіпсіздік саласындағы заңнамамен айқындалады, сондықтан бұл мәселені әр объект бойынша жеке нақтылаған жөн.

Заң басқа қатысушыларға да қатысты: мұндай шарттарды белгіленген қағидалар бойынша жасасуға міндетті сақтандыру ұйымдарына және төлем алуға құқығы бар жәбірленушілерге – үшінші тұлғаларға.

Міндетті сақтандырудың негізгі элементтері

  • Сақтандыру объектісі – объект иесінің үшінші тұлғаларға келтірілген зиянды өтеу міндетімен байланысты мүліктік мүддесі.
  • Сақтандыру жағдайы – объектіде болған, үшінші тұлғалардың өміріне, денсаулығына және (немесе) мүлкіне зиян келтірген авария.
  • Сақтандыру сомасы – заңмен айлық есептік көрсеткіштермен (АЕК) белгіленеді және объектідегі авария кезінде болуы мүмкін жәбірленушілердің ең көп санына байланысты.
  • Сақтандыру сыйлықақысы – объектінің сипаттамаларын ескере отырып, заңнамада көзделген шектердегі тарифтер бойынша есептеледі.
  • Сақтандыру төлемі – мүлікке келтірілген зиян үшін келтірілген залалдың мөлшері бойынша, ал өмірге және денсаулыққа келтірілген зиян үшін зиянның ауырлығына қарай заңмен белгіленген лимиттер шегінде айқындалады.

Полистің құнын қауіпті объектілерді сақтандыру калькуляторы арқылы алдын ала бағалауға болады.

Объект иесінің міндеттері

  1. Объектіні пайдалану басталғанға дейін міндетті сақтандыру шартын жасасу және оны қызметтің бүкіл кезеңінде күшінде ұстау.
  2. Өтелім үзілмеуі үшін шартты уақтылы ұзарту.
  3. Сақтандырушыға объект туралы дұрыс мәліметтер беру және тәуекел дәрежесіне әсер ететін өзгерістер туралы хабарлау.
  4. Авария болған кезде зиянды азайту шараларын қабылдау және сақтандырушыны белгіленген мерзімде хабардар ету.
  5. Авария себептерін тергеуге жәрдемдесу және төлемге қажетті құжаттарды ұсыну.

Объектіні қолданыстағы міндетті сақтандыру шартынсыз пайдалану әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамада көзделген жауапкершілікке әкеп соғады. Оған қоса, бұл жағдайда үшінші тұлғаларға келтірілген зиянды толығымен өз қаражатыңыз есебінен өтеуге тура келеді.

Жәбірленушілердің құқықтары

Авариядан зардап шеккен үшінші тұлғалар төлем туралы талапты тікелей сақтандырушыға қоюға құқылы. Зиянның мөлшерін растау үшін авария себептерін тергеу актісі, медициналық құжаттар, мүлікке келтірілген залалды бағалау, сот шешімдері және басқа да материалдар пайдаланылады.

Регресс және төлемнен босату жағдайлары

Заң сақтандырушы төлемнен босатылатын мән-жайларды, сондай-ақ жәбірленушілерге төлем жасағаннан кейін ол сақтанушыға кері талап (регресс) қоюға құқылы жағдайларды тізіп береді. Объект иесі тарапынан қандай бұзушылықтар қаржылық салдарға әкелуі мүмкін екенін түсіну үшін бұл ережелерді заңның өзекті редакциясынан және шарттан мұқият зерделеген жөн.

Тәжірибеде нені ескеру маңызды

  • объектінің санатын болуы мүмкін жәбірленушілердің ең көп саны бойынша дұрыс анықтау – сақтандыру сомасы соған байланысты;
  • егер қызмет бірнеше санатқа сәйкес келсе, ең жоғары сақтандыру сомасын басшылыққа алу;
  • міндетті лимит барлық ықтимал залалдарды жаппауы мүмкін екенін ескеру – тәуекелдер елеулі болса, міндетті сақтандырудан бөлек ерікті жауапкершілікті сақтандыруды қарастырған жөн;
  • авария болған жағдайда хабарлау тәртібі мен құжаттар тізбесін сақтандырушымен алдын ала келісу.

Объектінің санатын анықтау, сақтандырушыны таңдау немесе шарт талаптарын тексеру қажет болса, кеңес ала аласыз.