Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы
Жүктеп алу - o-fonde-garantirovaniia-strahovykh-vyplat.doc [315.5 Kb] (жүктеп алулар: 37)
Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры дегеніміз не
Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры (СТКҚ) — сақтандыру ұйымы мәжбүрлеп таратылуына байланысты өз міндеттемелерін орындай алмаған жағдайларда сақтанушыларға, сақтандырылғандарға және пайда алушыларға төлемдерді қамтамасыз ететін ұйым. Бұдан басқа, заңнамада көзделген жағдайларда қор арқылы кінәлі анықталмаған немесе оның жауапкершілігі сақтандырылмаған жол-көлік оқиғасында келтірілген зиян өтеледі.
«Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы» Қазақстан Республикасының Заңы қордың құқықтық жағдайын, сақтандыру ұйымдарының оған қатысу тәртібін, оның активтерін қалыптастыру көздерін, кепілдік төлемдерін жүзеге асырудың шарттары мен тәртібін айқындайды.
Заңның мақсаты
Заңның басты міндеті — азаматтардың және сақтандыру төлемдерін алатын басқа да тұлғалардың мүдделерін қорғау және сақтандыру нарығына деген сенімді қолдау. Сақтандырушыны адал таңдаған жағдайда да клиент компанияның лицензиясы кері қайтарылу тәуекелін толығымен жоққа шығара алмайды. Кепілдік беру жүйесі мұндай оқиғаның салдарын азайтады: заңда аталған сақтандыру түрлері бойынша төлем алушы кепілдік төлемі үшін қорға жүгіне алады.
Заң кімге қатысты
- Сақтандыру ұйымдары — тиісті сақтандыру түрлері бойынша жұмыс істейтін сақтандырушылар үшін кепілдік беру жүйесіне қатысу міндетті; олар қорға жарна төлейді және оған қажетті ақпаратты ұсынады.
- Сақтанушылар, сақтандырылғандар және пайда алушылар — сақтандырушы таратылған кезде кепілдік төлемін дәл солар алады.
- Жол-көлік оқиғасынан зардап шеккендер — көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру (КҚЖМ) туралы заңнамада көзделген жағдайларда.
- ҚНРДА — қордың және жалпы сақтандыру нарығының қызметін реттейді және бақылайды.
Қор қашан төлем жүргізеді
Сақтандыру ұйымын мәжбүрлеп тарату
Егер кепілдік беру жүйесінің қатысушысы болып табылатын сақтандыру ұйымы лицензиясынан айырылып, мәжбүрлеп таратылса, қор заңда тікелей аталған сақтандыру түрлерінің шарттары бойынша кепілдік төлемдерін жүзеге асырады. Әдетте бұл — міндетті сақтандыру түрлері және азаматтар үшін маңызды ерікті сақтандырудың жекелеген түрлері. Төлемнің мөлшері мен тәртібі заңмен айқындалады және белгіленген шектермен шектелуі мүмкін, сондықтан өтемақы әрқашан шарт бойынша сомаға тең бола бермейді.
Анықталмаған немесе сақтандырылмаған көлік құралынан келтірілген зиян
Егер жол-көлік оқиғасында өмірге, денсаулыққа немесе мүлікке зиян келсе, ал кінәлі жасырынып кетсе немесе оның КҚЖМ полисі болмаса, заңнама зиянды қор есебінен өтеуді көздейді. Төлем жасалғаннан кейін қор келтірілген зиян үшін жауапты адамға талап қоюға құқылы. Автосақтандыру туралы толығырақ — автокөлікті сақтандыру бөлімінде.
Қордың қаражаты қалай қалыптасады
- кепілдік беру жүйесіне қатысушы сақтандыру ұйымдарының міндетті жарналары;
- төлемдерге қаражат жеткіліксіз болған жағдайда төтенше жарналар;
- қор активтерін инвестициялаудан түсетін кірістер;
- кері талап (регресс) тәртібімен алынған сомалар және сақтандырушының тарату массасынан түскен қаражат.
Кепілдік төлемін қалай алуға болады
- Сақтандыру ұйымының лицензиядан айырылуы және таратылуы туралы ресми хабарламаларды қадағалаңыз.
- Сіздің шартыңыз кепілдік төлемдері көзделген сақтандыру түрлеріне жататынын нақтылаңыз.
- Құжаттарды дайындаңыз: шарт (полис), сыйлықақының төленгенін растау, сақтандыру жағдайы туралы құжаттар, жеке куәлік және банк деректемелері.
- Өтінішті заңда белгіленген мерзімде қор немесе тарату комиссиясы жариялайтын тәртіппен беріңіз.
- Кінәлісі анықталмаған немесе сақтандырылмаған жол-көлік оқиғасы кезінде полиция құжаттарын, медициналық құжаттарды және залалды бағалау туралы қорытындыларды сақтаңыз.
Жиі кездесетін қателер
- сақтандырушының таратылуы жарияланғаннан кейін өтініш беру мерзімдерін өткізіп алу;
- сақтандыру сыйлықақысының төленгенін растайтын құжаттың болмауы;
- қор сақтандырудың кез келген түрі, соның ішінде кепілдік беру жүйесіне енгізілмеген түрі бойынша да залалды өтейді деп күту;
- залалды құжатпен растамай, өз бетінше бағалау.
Практикада не маңызды
Кепілдік беру жүйесінің болуы сенімді сақтандырушыны таңдау қажеттілігін жоймайды. Шарт жасасар алдында Қазақстан сақтандыру компанияларын, олардың лицензияларын және қаржылық көрсеткіштерін зерделеген пайдалы. Бетте орналастырылған файл заң мәтінін жарияланған сәттегі күйінде көрсетеді; заңға бірнеше рет өзгерістер енгізілген, сондықтан кепілдік берілетін түрлердің тізбесін, төлем шектерін және мерзімдерді «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіндегі (adilet.zan.kz) өзекті редакциямен салыстырыңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Сақтанушы қорға бөлек төлеуі керек пе?
Жоқ. Қорға жарналарды кепілдік беру жүйесіне қатысушы сақтандыру ұйымдары төлейді.
Егер сақтандыру компаниясы қарауды жай ғана созып жүрсе, қордан төлем алуға бола ма?
Жоқ. Жұмыс істеп тұрған компанияның төлемді созуы наразылық-талап, реттеушіге немесе сотқа жүгіну арқылы шешіледі. Қор заңда белгіленген жағдайларда — ең алдымен сақтандырушы мәжбүрлеп таратылған кезде іске қосылады.
Егер сақтандырушыңыз лицензиясынан айырылса немесе компанияның сенімділігін тексеру қажет болса, брокерден кеңес алуға болады.