Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру (КҚЖМ) автокөлік иесі жол қозғалысының басқа қатысушыларының өміріне, денсаулығына немесе мүлкіне зиян келтірген жағдайда оны қорғайды. Мұндай полис бойынша төлемді кінәлінің өзі емес, жәбірленуші алады, бірақ өтемақының жылдамдығы мен толықтығы апаттан кейін екі тараптың да қаншалықты дұрыс әрекет ететініне байланысты. Төменде сақтандыру жағдайы туындаған кездегі әрекеттер тәртібі, құжаттар тізбесі және неге назар аудару керектігі туралы түсініктемелер берілген.
ЖКО болған кезде:
- Апаттық тоқтау белгісін қойып, содан кейін жол-көлік оқиғасы туралы жол полициясы қызметкерлеріне 112 телефоны арқылы хабарлау. Жол полициясы қызметкерлері келгенге дейін көлік құралын жылжытпау және оқиға орнынан кетпеу.
- ЖКО туралы Сақтандыру компаниясының Call-centre орталығына полисте немесе жадынамада көрсетілген телефон арқылы хабарлау.
- Зақымданған көлік құралын (зақымданған мүлікті) Сақтандыру компаниясының өкілі қарап шыққанға дейін сақтандыру оқиғасы нәтижесінде қандай күйде болса, сол күйінде сақтау.
- Ықтимал залалды азайту үшін барлық мүмкін шараларды қабылдау.
- Сақтандыру компаниясының жазбаша келісімінсіз ақшалай төлемдер жасамау және мәлімдемелер бермеу.
- Сақтандыру оқиғасы туралы Сақтандыру компаниясының кеңсесіне 3 жұмыс күнінен кешіктірмей хабарлау; ауызша өтініш кейіннен (жетпіс екі сағат ішінде) жазбаша түрде расталуға тиіс.
- Сақтандыру компаниясына сақтандыру төлемін жүзеге асыру үшін қажетті құжаттар тізбесіне сәйкес құжаттарды ұсыну.
Әрекеттер тәртібіне түсініктемелер
Неліктен оқиға орнынан кетпеу және автомобильді жылжытпау маңызды
Көлік құралдарының орналасуы, тежеу іздері, сынықтар және зақымданудың сипаты апаттың мән-жайы мен кінәліні анықтауға негіз болады. Егер көліктер полиция келгенге дейін орнынан қозғалса, оқиғаның көрінісін қалпына келтіру қиындайды, ал кінә туралы дау төлемді кешіктіреді. Осыған қарамастан ЖКО орнын бірнеше бұрыштан бірден суретке және бейнеге түсірген пайдалы: жалпы көрініс, көліктердің орналасуы, мемлекеттік нөмірлер, зақымданулар, жол белгілері мен таңбалар. Куәгерлердің байланыс деректерін жазып алыңыз — олардың айғақтары қажет болуы мүмкін.
Сақтандыру компаниясына неге бірден қоңырау шалу керек
Байланыс орталығының операторы оқиғаны тіркейді, келесі қадамдарды және құжаттарды қай мекенжайға тапсыру керектігін айтады. Қоңырау шалған күн мен уақытты, сондай-ақ өтініштің нөмірі берілсе, оны да жазып алыңыз. Ауызша хабарлама жоғарыда көрсетілген мерзімде міндетті түрде жазбаша өтінішпен расталады: мерзімді өткізіп алу сақтандырушы тарапынан наразылық білдіруге себеп болуы мүмкін.
Зақымданған мүлікті сақтау
Сақтандыру компаниясының өкілі қарап шыққанға дейін автомобильді жөндемеңіз және зақымданған бөлшектерден құтылмаңыз. Егер жөндеу немесе эвакуация шұғыл қажет болса, мұны сақтандырушымен келісіп, жұмыс басталғанға дейінгі жай-күйін суретке түсіріп сақтаңыз. Залалды азайту шараларына, мысалы, автомобильді өз бетінше жөндеу емес, күзетілетін тұраққа эвакуациялау жатады.
Сақтандырушының келісімінсіз ешқандай төлем мен мойындау жоқ
ЖКО орнында мәселені ақшамен «шешуді» немесе қолхатқа қол қоюды жиі ұсынады. Сақтандыру компаниясының келісімінсіз жасалған ерікті төлемдер мен жазбаша міндеттемелер реттеуді қиындатуы мүмкін: сақтандырушы мұндай уағдаластықтарды ескермеуге құқылы. Полиция қызметкерлеріне түсініктемені бағалаусыз және болжамсыз, тек фактілер бойынша беріңіз.
Құжаттар тізбесі
Сақтандыру компаниясының клиенті:
- Сақтандыру жағдайы туралы өтініш;
- Жәбірленушінің өміріне, денсаулығына және (немесе) мүлкіне зиян келтіру салдарынан азаматтық-құқықтық жауапкершілігі туындаған тұлғаның сақтандыру полисі (оның телнұсқасы);
- Сақтандыру жағдайының басталу фактісін растайтын құжат;
- Сақтанушының (сақтандырылғанның) немесе көлік құралын басқарған тұлғаның жүргізуші куәлігінің көшірмесі және оның осы көлік құралын басқару құқығын растайтын құжаттың көшірмесі, оның ішінде көлік құралын тіркеу туралы куәліктің көшірмесі.
Жәбірленуші:
- жәбірленушінің өміріне, денсаулығына зиян келтіру фактісі болған жағдайда денсаулық сақтау ұйымдарының жәбірленушінің уақытша еңбекке жарамсыздық мерзімі туралы анықтамасының көшірмесі немесе мүгедектік белгіленген жағдайда мамандандырылған мекемелердің жәбірленушіге мүгедектік белгілеу туралы анықтамасы;
- жәбірленушінің қайтыс болғаны туралы куәліктің нотариат куәландырған көшірмесі;
- пайда алушының зиянды өтеуге құқығын растайтын құжат (көшірмесі);
- көлік құралын бағалауды ұйымдастыруға өтініш;
- тәуелсіз сарапшы жүргізген келтірілген зиянның мөлшерін бағалау бойынша құжаттар;
- пайда алушының жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесі (жеке тұлға үшін) немесе заңды тұлғаның өкіліне берілген сенімхаттың түпнұсқасы;
- сақтандыру төлеміне өтініш.
Құжаттардың нақты жиынтығы мән-жайларға байланысты: тек мүлікке зиян келтірілгенде медициналық анықтамалар қажет емес, ал денсаулыққа зиян келтірілгенде емделу туралы құжаттар қосылады. Құжаттар топтамасын тапсырған кезде өтініштің қабылданғаны туралы белгісі бар көшірмесін өзіңізге қалдырыңыз — бұл жүгінген күніңіздің дәлелі.
КҚЖМ полисі нені өтейді
Полис үшінші тұлғалар алдындағы жауапкершілікті өтейді: жәбірленушілердің өмірі мен денсаулығына келтірілген зиянды, сондай-ақ олардың мүлкіне, ең алдымен автомобиліне келтірілген залалды. Кінәлінің өз автомобилі КҚЖМ полисімен өтелмейді — ол үшін ерікті КАСКО полисі қажет. Төлем заңда белгіленген лимиттер шегінде жүргізіледі; егер залал лимиттен асып кетсе, жәбірленуші айырмашылықты тікелей кінәліден талап етуге құқылы.
Егер кінәлінің полисі болмаса немесе сақтандырушы нарықтан кетсе
Заңда белгіленген жағдайларда — мысалы, кінәлі жасырынып, анықталмаса немесе сақтандыру компаниясының лицензиясы кері қайтарып алынса — өтемақыны Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры төлеуі мүмкін. Мұндай төлемдердің тәртібі мен көлемі заңнамамен айқындалады, сондықтан осындай жағдайда құжаттарды жинамас бұрын шарттарды алдын ала нақтылаған жөн.
Жиі кездесетін қателер
- ЖКО-ны рәсімдемей тарқасу: сақтандыру жағдайының фактісін растайтын құжатсыз төлем алу өте қиын.
- Сақтандырушыны жазбаша хабардар ету мерзімін өткізіп алу.
- Автомобильді қарап шыққанға дейін жөндеу.
- Сақтандырушыны хабардар етпей бағалауға тапсырыс беру: бағалауды ұйымдастыруды алдын ала келіскен дұрыс.
- Құжаттар топтамасын толық тапсырмау — қарау жетіспейтін құжаттар ұсынылғанға дейін кейінге қалдырылады.
- Төлемді аудару үшін қате банк деректемелерін көрсету.
Жиі қойылатын сұрақтар
Жәбірленуші қайда жүгінеді?
ЖКО кінәлісінің сақтандыру компаниясына. Оның атауы мен полистің нөмірі оқиға орнында рәсімделген құжаттарда көрсетіледі; полистің жарамдылығын бірыңғай сақтандыру дерекқорынан тексеруге болады.
Төлем сомасымен келіспеуге бола ма?
Иә. Жәбірленуші есеп-қисапты сұратуға, тәуелсіз сарапшының қорытындысын ұсынуға және сақтандырушыға жазбаша талап-арыз жіберуге құқылы. Егер дау реттелмесе, сақтандыру омбудсманына немесе сотқа жүгінуге болады.
Егер мен жәбірленуші болсам, өз сақтандыру компаниямға хабарлауым керек пе?
Егер сізде КАСКО болса — иә, шартыңызда көзделген мерзімде. Кейде өтемақыны КАСКО бойынша алған ыңғайлы, содан кейін сақтандырушы залалды кінәліден өзі өндіріп алады.
Полистің құнын КҚЖМ калькуляторында есептеуге болады. Егер ЖКО-дан кейін реттеуде қиындықтар туындаса, сақтандыру брокерінен кеңес алуға болады.