ҚР-дағы сақтандыру қызметі туралы заң.

Жүктеп алу – o-strahovoi-deiatelnosti.doc [1.52 Mb] (жүктеп алулар: 52)

Жүктеп алуға арналған файл сайтқа орналастырылған сәттегі редакцияда берілген. Заңға бірнеше рет өзгерістер енгізілген, сондықтан оның нормаларын қолданар алдында міндетті түрде Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіндегі (adilet.zan.kz) өзекті редакциямен салыстырыңыз.

Заңның мақсаты мен нысанасы

«Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы – елдің сақтандыру нарығы қалай құрылғанын айқындайтын базалық акт. Ол сақтандыру ұйымдарын құру және олардың жұмыс істеу қағидаларын, оларды лицензиялау мен қадағалау тәртібін, қаржылық тұрақтылыққа қойылатын талаптарды, сондай-ақ сақтандыру делдалдары қызметінің қағидаларын белгілейді. Заңның басты мақсаты – сақтанушылардың, сақтандырылғандардың және пайда алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауды қамтамасыз ету және сақтандыру нарығының тұрақтылығын қолдау.

Заң басқа актілермен байланыста жұмыс істейді: сақтандыру шартының жалпы қағидалары Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде қамтылған, ал міндетті сақтандырудың жекелеген түрлері арнайы заңдармен реттеледі – мысалы, көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру (КҚЖМ) туралы, жұмыскерді жазатайым оқиғалардан міндетті сақтандыру туралы, қауіпті объектілер иелерінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру туралы. Сақтандырушы таратылған кезде сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры (СТКҚ) туралы жеке заңнамамен реттеледі.

Заң кімге қатысты

  • Сақтандыру және қайта сақтандыру ұйымдары – құруға, капиталға, басшы қызметкерлерге, резервтерге және есептілікке қойылатын талаптар.
  • Сақтандыру холдингтері және ірі қатысушылар – сақтандыру ұйымдарына елеулі қатысуды иелену тәртібі.
  • Сақтандыру делдалдары – сақтандыру брокерлері мен сақтандыру агенттері, олардың құқықтары, міндеттері және шектеулері.
  • Актуарийлер – актуарлық қызметке қойылатын талаптар.
  • Сақтанушылар мен сақтандырылғандар – олардың құқықтарын қорғау және ақпаратты ашу туралы нормалар арқылы.
  • Уәкілетті орган – лицензиялауды, реттеуді және қадағалауды жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА).

Негізгі ережелер

Сақтандыру салалары мен сыныптары

Заң сақтандыруды «өмірді сақтандыру» және «жалпы сақтандыру» салаларына бөледі және олардың ішінде сақтандыру сыныптарын бөліп көрсетеді. Сақтандыру ұйымы тек лицензиясы бар сыныптармен ғана айналысуға құқылы. Клиент үшін бұл практикалық маңызы бар сәт: шарт жасасар алдында компанияда қажетті сынып бойынша лицензия бар екеніне көз жеткізген жөн. Сақтандырушылардың тізбесін сақтандыру компаниялары бөлімінен қарауға болады.

Лицензиялау және қадағалау

Сақтандыру қызметі және сақтандыру брокерінің қызметі тек ҚНРДА лицензиясы болған жағдайда ғана жүзеге асырылады. Реттеуші басшы қызметкерлерге, тәуекелдерді басқару және ішкі бақылау жүйесіне қойылатын талаптарды белгілейді, заңнаманың сақталуын тексереді және қадағалап ден қою шараларын және лицензиядан айыруға дейінгі санкцияларды қолдана алады.

Қаржылық тұрақтылық

Сақтандыру ұйымдары пруденциялық нормативтерді, соның ішінде капиталға және төлем қабілеттілігі маржасына қойылатын талаптарды сақтауға, сақтандыру резервтерін қалыптастыруға және активтерді белгіленген қағидаларға сәйкес орналастыруға міндетті. Бұл талаптар сақтандырушыда қабылданған міндеттемелер бойынша төлемдерге қаражат болуы үшін қажет.

Қайта сақтандыру

Заң тәуекелдердің бір бөлігін қайта сақтандырушыларға, соның ішінде бейрезиденттерге беруді реттейді. Қайта сақтандыру компанияның қаржылық тұрақтылығына қатер төндірмей, ірі тәуекелдерді сақтандыруға қабылдауға мүмкіндік береді. Толығырақ – қайта сақтандыру бөлімінде.

Сақтандыру делдалдары

Сақтандыру брокері клиенттің мүддесінде әрекет етеді: сақтандыру қорғанысын іріктейді, шарт жасасуды ұйымдастырады, залалды реттеу кезінде көмектеседі. Сақтандыру агенті сақтандыру ұйымының атынан және тапсырмасы бойынша әрекет етеді. Заң олардың мәртебесін, өкілеттіктерін және жауапкершілігін ажыратады.

Тұтынушылардың құқықтарын қорғау

Заң нарық қатысушыларын сақтандыру шарттары туралы ақпаратты ашуға, клиенттердің өтініштерін қарауға міндеттейді және дауларды сотқа дейін реттеу тетіктерін, соның ішінде сақтандыру омбудсманына жүгінуді көздейді.

Сақтанушы үшін практикада не маңызды

  • сақтандырушыда қажетті сақтандыру сыныбы бойынша лицензияның бар-жоғын тексеру;
  • сақтандыру қағидалары мен шартты мұқият оқу – өтеуді, ерекшеліктерді және төлем тәртібін дәл солар айқындайды;
  • сақтандыру жағдайы туралы хабарлау және құжаттарды ұсыну мерзімдерін сақтау;
  • шарт бойынша барлық құжаттарды және сақтандырушымен хат алмасуды сақтау;
  • дау туындағанда алдымен сақтандырушыға жазбаша жүгіну, содан кейін сотқа дейінгі тетіктерді және сотты пайдалану.

Заңда және шарттарда қолданылатын терминдердің мағынасын сақтандыру терминдерінің сөздігінен нақтылауға болады.

Егер заң нормаларының сіздің жағдайыңызда қалай қолданылатынын түсіну қажет болса, сақтандыру брокерінен кеңес алуға болады.