Құрылыс-монтаж тәуекелдерін (ҚМТ) сақтандыру жұмыс жүргізілетін кезеңде құрылыс объектісін, материалдарды, жабдықты және жоба қатысушыларының мүліктік мүдделерін кенеттен болатын және күтпеген оқиғалардан қорғайды.

Құрылыс көптеген тәуекелді біріктіреді: персоналдың қателері, техниканың зақымдануы, өрт, су басу, опырылу, табиғи құбылыстар және үшінші тұлғалар алдындағы жауапкершілік. Бір ғана елеулі оқиға жобаны тоқтатып, қосымша шығындарды талап етуі мүмкін, сондықтан ҚМТ шартын жұмыс кестесімен және келісімшарттық құрылыммен бірге жобалаған пайдалы.

CAR және EAR дегеніміз не

CAR

Contractors’ All Risks — объектілерді салу, реконструкциялау және жөндеу кезіндегі құрылыс тәуекелдерін сақтандыру.

EAR

Erection All Risks — машиналарды, жабдықты, конструкцияларды және технологиялық желілерді орнату кезіндегі монтаж тәуекелдерін сақтандыру.

Іс жүзінде өтеу құрылыс және монтаж жұмыстарын бір шартта біріктіруі мүмкін. Өнімнің атауы қорғанысты автоматты түрде айқындамайды: нақты бөлімдердің, ерекшеліктердің және қосымшалардың шешуші мәні бар.

ҚМТ шарты кімге қажет

  • тапсырыс беруші мен инвесторға — салымдарды және салынып жатқан объектіні қорғау үшін;
  • бас мердігерге — келісімшарт талабын орындау және күтпеген шығындарды шектеу үшін;
  • қосалқы мердігерлерге — егер олардың жұмыстары мен жауапкершілігі ортақ бағдарламаға енгізілсе;
  • банкке немесе кредиторға — қаржыландырылған жобаның сақталуына мүдделі тарап ретінде;
  • жабдық жеткізушілерге — келісілген өтеу шегінде монтаж және сынақ кезінде.

Сақтанушылар немесе сақтандырылғандар ретінде бірнеше қатысушы әрекет ете алады. Оқиғадан кейін тараптың мәртебесі туралы дау туындамауы үшін оларды тізіп көрсету қажет.

Нені сақтандыруға болады

  • келісімшарттық құны бойынша құрылыс және монтаж жұмыстары;
  • алаңдағы материалдар мен конструкциялар;
  • монтажданатын технологиялық жабдық;
  • уақытша ғимараттар, құрылыстар және инженерлік желілер;
  • құрылыс машиналары мен механизмдері — егер жеке бөліммен енгізілсе;
  • жұмыс аймағының жанындағы тапсырыс берушінің бар мүлкі;
  • үшінші тұлғалардың өміріне, денсаулығына немесе мүлкіне келтірілген зиян үшін жауапкершілік;
  • өтелетін оқиғадан кейін аумақты тазартуға арналған шығыстар;
  • шартта тікелей көзделген қосымша шығыстар.

Әдетте қандай оқиғалар қарастырылады

ҚМТ шарты көбіне, егер оқиға ерекшеліктерге кірмесе, кенеттен болған физикалық зақымдануды өтеу қағидаты бойынша құрылады. Жобаға қарай мыналар қарастырылуы мүмкін:

Өрт және жарылыс
Дауыл, бұршақ, су тасқыны
Опырылу және құлау
Қызметкерлердің қателері
Бұзып кіріп ұрлау
Сынақ кезіндегі зақымдану

Әрбір оқиға шарттың анықтамаларына сәйкес келуге тиіс. «Барлық тәуекелдер» деген тұжырым ерекшеліктердің жоқ екенін білдірмейді.

Жиі нелер алып тасталады

  • қасақана әрекеттер және белгілі ақаулар;
  • әдеттегі тозу, коррозия және біртіндеп бүліну;
  • дербес залал ретіндегі айыппұлдар, өсімпұлдар және шарттық санкциялар;
  • арнайы өтеусіз тапсыруды кешіктіру және табысты жоғалту;
  • шарт талаптарымен алып тасталған көлемдегі жобалау қатесі;
  • сапасыз материалдар немесе жұмыстар — әсіресе ақаулы элементтің өзін түзету құны;
  • соғыс, ядролық және кейбір саяси тәуекелдер;
  • хабарламай келісілген мерзімнен тыс жұмыстардың үзілуі;
  • көрсетілген аумақтан тыс мүлік;
  • сақтандыру кезеңі басталғанға дейінгі немесе аяқталғаннан кейінгі оқиғалар.
Негізгі тексеру: ерекшеліктерді жобаның технологиясымен салыстырыңыз. Қазаншұңқыр үшін жерасты сулары мен көрші ғимараттар, жабдықты монтаждау үшін — сынақтар, реконструкция үшін — бар мүлік пен жасырын коммуникациялар маңызды.

Үшінші тұлғалар алдындағы жауапкершілік

Жеке бөлім көрші объектілерге, келушілерге, жаяу жүргіншілерге және басқа үшінші тұлғаларға кездейсоқ келтірілген зиян үшін жауапкершілікті өтеуі мүмкін. Бір оқиғаға және бүкіл кезеңге арналған лимитті, аумақты және франшизаны белгілеу қажет.

Мердігердің қызметкерлері әдетте осы бөлім аясында қарапайым үшінші тұлғалар болып саналмайды. Олардың қорғалуы еңбек заңнамасымен, қызметкерлерді міндетті сақтандырумен және басқа шарттармен реттеледі.

Қызметкерлерді міндетті сақтандыруды тек тиісті лицензиясы бар өмірді сақтандыру компаниясы көрсетеді. ҚМТ шарты жұмыс берушінің міндетті полисін алмастырмайды.

Құрылыс кезеңі және кепілдік қызмет көрсету

Өтеу әдетте келісілген сәттен басталады: жұмыстар басталғаннан, материалдар түсірілгеннен немесе шарт бойынша басқа күннен. Ол талаптарға қарай тапсыру, пайдалануға беру, пайдалана бастау немесе көрсетілген күннің келуі кезінде аяқталады.

Кепілдік кезеңі қосымша енгізілуі мүмкін. Бір нұсқада мердігер кепілдік жұмыстарын орындау кезінде келтірген зақымданулар өтеледі; кеңейтілген нұсқада себептері құрылыс кезеңінде туындаған оқиғалар қарастырылуы мүмкін. Тұжырымдарды сөзбе-сөз оқу қажет.

Тоқтап тұру және жұмыстарды тоқтата тұру

Ұзақ тоқтау ұрлық, су басу, коррозия және аяқталмаған конструкциялардың зақымдану тәуекелдерін арттырады. Шарт тоқтап тұрудың ең ұзақ кезеңін белгілеуі мүмкін, одан кейін қорғаныс шектеледі немесе сақтандырушының келісімі талап етіледі.

Жұмыс тоқтатыла тұрған кезде сақтандырушыға хабарлаңыз, консервациялауды, күзетті, су бұруды және алаңды бақылауды сипаттаңыз. Үндемеу реттеуді қиындатуы мүмкін.

Сақтандыру сомасын қалай айқындауға болады

Жұмыстар үшін көбіне материалдарды, монтажды, жалақыны, тасымалдауды және қағидаларда көзделген өзге элементтерді қоса алғанда, толық келісімшарттық құн пайдаланылады. Қосымша мүлік пен жауапкершіліктің жеке лимиттері болады.

Егер жобаның құны артса, шартты уақтылы өзгерту қажет. Сақтандыру сомасы жеткіліксіз болса, егер мұндай талап көзделсе, төлем пропорционалды түрде азаюы мүмкін.

Полис құны неге байланысты

  • объектінің түрі, мақсаты және құны;
  • құрылыстың мерзімдері мен кезеңдері;
  • геология, сейсмикалық, климат және көрші ғимараттар;
  • мердігердің тәжірибесі және шығындар тарихы;
  • технологиялар, қазаншұңқырдың тереңдігі және құрылыстың биіктігі;
  • отпен жұмыстардың, сынақтардың және күрделі монтаждың болуы;
  • өтеу көлемі, лимиттер және франшизалар;
  • қауіпсіздік шаралары және жобалық құжаттаманың сапасы;
  • кепілдік кезеңі және қосымша кеңейтулер.

Тариф андеррайтингтен кейін жеке-дара есептеледі. Бағаны жобасыз, сметасыз және кестесіз бағалау дұрыс емес.

Есептеуге арналған құжаттар

  • сауалнама және жоба қатысушылары туралы мәліметтер;
  • келісімшарт, смета және күнтізбелік кесте;
  • жобалық және техникалық құжаттама;
  • аумақтың, топырақтың және көрші объектілердің сипаттамасы;
  • жұмыстардың, жабдықтың және қосалқы мердігерлердің тізбесі;
  • құрылысты ұйымдастыру жоспары және қауіпсіздік шаралары;
  • ұқсас жобалар мен шығындар тарихы;
  • қалаулы лимиттер, франшизалар және кеңейтулер.

Зақымдану кезінде қалай әрекет ету керек

  1. Қауіпті жұмыстарды тоқтатыңыз және адамдардың қауіпсіздігін қамтамасыз етіңіз.
  2. Одан әрі залалды азайтыңыз — ақылға қонымды авариялық шаралармен.
  3. Сақтандырушыға хабарлаңыз — белгіленген мерзімде.
  4. Оқиға орнын тіркеңіз: фотосуреттер, бейне, жұмыс журналдары, актілер және түсініктемелер.
  5. Зақымданған элементтерді сақтаңыз — егер қауіпсіз болса, қарап шыққанға дейін.
  6. Қалпына келтіруді келісіңіз және шығыстарды бөлек есепке алып отырыңыз.

Шарт талаптарын ескермей жауапкершілікті мойындамаңыз және үшінші тұлғамен келісім жасаспаңыз. Өмірді қорғау және бұдан да үлкен зиянның алдын алу үшін авариялық шаралар дереу қабылданады.

Құқықтық реттеу

ҚМТ сақтандыруы ерікті, бірақ бұл реттеудің жоқ екенін білдірмейді. Шарт Қазақстан Республикасының сақтандыру туралы заңнамасына, азаматтық құқыққа және сақтандыру компаниясының бекітілген қағидаларына бағынады. Жеке талаптар міндетті нормаларға қайшы келмеуге тиіс.

Сақтандыру қызметін тек лицензиясы бар сақтандыру компаниясы көрсетеді. Polis Re тәуекелді талдауға және ұсыныстарды салыстыруға көмектесе алады, бірақ сақтандырушы — полисте көрсетілген ұйым.

ҚМТ авансты қамтамасыз етуден немен ерекшеленеді

ҚМТ шарты физикалық залалды және көзделген жауапкершілікті өтейді. Аванстық төлемді қамтамасыз ету өнім берушінің міндеттемелерді орындамауымен және авансты қайтарумен байланысты. Ірі жобада екі құрал да қажет болуы мүмкін.

Қорытынды: сапалы ҚМТ шарты нақты жобаның айналасында құрылады. Барлық қатысушы мен мүлікті көрсетіңіз, қауіпті кезеңдерді, жауапкершілікті, тоқтап тұруды, сынақтарды және кепілдік кезеңін келісіңіз — және өзгерістер туралы уақтылы хабарлап отырыңыз.

Материал ақпараттық сипатта. Түпкілікті өтеу таңдалған сақтандыру компаниясының полисімен және қағидаларымен айқындалады.