Жол полициясына берілетін пара «прейскуранты» — 2013 жылы жарияланған онлайн-сауалнама нәтижелеріне мұрағаттық шолу. Материал сол кезеңдегі сыбайлас жемқорлықты қоғамның қалай қабылдағанын көрсетеді, бірақ қазіргі айыппұлдарды, тәжірибені немесе заңсыз әрекеттердің нақты құнын бейнелемейді.
2013 жылғы сауалнама не туралы болды
«Казпотребнадзор» ҚБ жанындағы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы комитеттің әлеуметтанулық онлайн-сауалнамасы жол жүрісі қағидаларын бұзғаны үшін болжамды заңсыз төлемдердің сомалары туралы респонденттердің хабарламаларын жинады. Бұл құқық қорғау органдарының ресми статистикасы емес, сауалнамаға қатысушылардың жауаптары еді.
Нәтижелерді қазіргі жағдайды бағалау үшін пайдалануға болмайды. Өткен жылдар ішінде айыппұлдар, қағидалар, органдардың құрылымы, құқық бұзушылықтарды цифрлық тіркеу және төлеу тәсілдері өзгерді. Сонымен қатар онлайн-сауалнама репрезентативтілікке және әрбір хабарламаның тексерілуіне кепілдік бермейді.
Мұрағаттық нәтижелер
Жарияланым деректері бойынша респонденттер ең жоғары орташа заңсыз төлем ретінде алкогольдік немесе есірткілік мас күйде автомобиль басқаруды атаған — 82 638 теңге. Көрсетілген ауқым 5 000-нан 500 000 теңгеге дейін болған.
Ескі өңірлік салыстыруда Астана, Маңғыстау облысы және Алматы аталған. Бұл сандар тек сол сауалнамаға қатысты және өңірдегі сыбайлас жемқорлықтың қазіргі деңгейі туралы қорытынды жасауға мүмкіндік бермейді.
Екінші орында жүргізуші куәлігі өзінде болмай көлік басқару — 8 078 теңге, үшінші орында басқару құқығы жоқ адамның басқаруы — 7 292 теңге болды. Қарсы жолаққа шығуды қатысушылар 6 706 теңге деп бағалаған.
2013 жылғы сауалнама кестесі
| Орын | Бастапқы жарияланымдағы құқық бұзушылық түрі | Орташа сома, тг |
|---|---|---|
| 1 | Алкогольдік немесе есірткілік мас күйде басқару | 82 638 |
| 2 | Жүргізуші куәлігінің өзінде болмауы | 8 078 |
| 3 | Басқару құқығы жоқ адамның басқаруы | 7 292 |
| 4 | Қарсы бағыттағы қозғалыс жолағына шығу | 6 706 |
| 5 | Қызметкердің тоқтау туралы талабын орындамау | 4 809 |
| 6 | Міндетті сақтандыру шартын жасасудан жалтару | 4 492 |
| 7 | Бағдаршамның тыйым салатын белгісіне өту | 3 647 |
| 8 | Жылдамдықты асыру | 3 474 |
| 9 | Жаяу жүргіншілерге немесе басқа қатысушыларға басымдық бермеу | 3 300 |
| 10 | Белгілердің немесе таңбалаудың талаптарын сақтамау | 2 702 |
| 11 | Аялдау немесе тұрақ қағидаларын бұзу | 2 549 |
| 12 | Техникалық байқаусыз басқару | 2 530 |
| 13 | Басқару кезінде телефонды немесе радиостанцияны пайдалану | 2 408 |
Кестедегі барлық сомалар мұрағаттық материалдан көшірілген және тарифтер, ұсынымдар немесе өзекті статистика болып табылмайды.
Неліктен бұл деректерге сыни көзқараспен қарау керек
- онлайн-сауалнама әрбір хабарламаның мән-жайын растамайды;
- іріктеменің нақты көлемі мен құрылымы белгісіз;
- жауаптар қауесеттер мен субъективті тәжірибені көрсетуі мүмкін;
- сомалар инфляцияны және заңнаманың өзгерістерін ескермейді;
- жеткілікті іріктемесіз өңірлік салыстырулар қате болуы мүмкін;
- 2013 жылғы деректерді қазіргі полицияға қатысты қолдануға болмайды.
Принципшіл қызметкерлер азшылықты құрады деген бастапқы тұжырым сенімді статистикамен расталмаған және алып тасталды. Анонимдік сауалнама негізінде белгісіз адамдар тобын айыптауға болмайды.
Автомобиль тоқтатылған кезде не істеу керек
- Сабыр сақтаңыз және қызметкердің заңды талаптарын орындаңыз.
- Тоқтату себебін және қандай құқық бұзушылық айыпталып отырғанын нақтылаңыз.
- Материалдарды ресми түрде рәсімдеуді сұраңыз. Қолма-қол ақша немесе аударым ұсынбаңыз.
- Қол қоймас бұрын құжатты тексеріңіз және келіспесеңіз, мұны көрсетіңіз.
- Айыппұлды тек ресми тәсілмен төлеңіз және растауын сақтаңыз.
- Егер шешімді заңсыз деп санасаңыз, оған белгіленген тәртіппен шағым жасаңыз.
Егер пара талап етсе
Саудаласпаңыз және заңсыз әрекеттерге итермелемеңіз. Уақытты, орынды, лауазымды, атын, автомобиль нөмірін және басқа да мән-жайларды есте сақтаңыз. Заңды жолмен алынған құжаттарды, хабарламаларды, аудио немесе бейнені сақтаңыз және түпнұсқаларды өңдемеңіз.
Сыбайлас жемқорлық фактісі туралы мына жерлерге хабарлауға болады:
- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің 1424 тегін call-орталығына;
- ресми eOtinish сервисі арқылы;
- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің ресми арналары арқылы;
- жедел әрекет ету қажет болса, 102 нөмірі бойынша полицияға.
Антикор 1424 WhatsApp чат-боты үшін мемлекеттік ресурстарда +7 777 000 14 24 нөмірі көрсетілген. Жіберер алдында байланыстың өзектілігін gov.kz сайтынан тексеріңіз.
Құпиялылық және өтініш берушіні қорғау
Мемлекеттік дереккөздер хабарламалардың құпия түрде қаралатынын, ал сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылығы туралы хабарлаған және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға жәрдемдесетін адам заң шегінде мемлекеттің қорғауында болатынын көрсетеді.
Хабарлама адал болуы тиіс. Көрінеу жалған өтініш жауаптылыққа әкеп соғуы мүмкін. Фактілер мен дәлелдерді болжамдардан бөліп беріңіз.
Неліктен ресми рәсімдеу тиімдірек
Шағымдану құқығы
Ресми құжатқа дау айтуға болады; заңсыз төлем құқықтық қорғау бермейді.
Төлемді растау
Түбіртек міндеттің орындалғанын тіркейді және қайта талап етуді болдырмайды.
Қауіпсіздік
Парадан бас тарту жүргізуші үшін қылмыстық және өзге де жауаптылық тәуекелін азайтады.
Міндетті автосақтандыру
Мұрағаттық кестеде міндетті сақтандыру шартын жасасудан жалтару аталған. Көлік құралдары иелерінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін міндетті сақтандыру (КҚЖМ) полисін тек лицензиясы бар сақтандыру компаниясында рәсімдеу қажет. Агент немесе сайт рәсімдеуге көмектесе алады, бірақ сақтандырушы полисте көрсетілген ұйым болып табылады.
Полистің жарамдылығын тексеріңіз және оны ресми тәсілмен төлеңіз. Сақтандырудың жоқтығын «реттеу» үшін полиция қызметкеріне ақша бермеңіз.
Материал заң кеңесі болып табылмайды. Айыппұлдарды, рәсімдерді және байланыстарды ресми мемлекеттік ресурстардан тексеріңіз.