Өсімдік шаруашылығындағы сақтандыру

Оның басты мақсаты – дәнді және майлы дақылдардың белгілі бір түрлерін, сондай-ақ мақта мен қант қызылшасын өсіретін ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің – фермерлер мен шаруалардың мүліктік мүдделерін Заңда айқындалған қолайсыз табиғи жағдайлардың салдарынан қорғауды қамтамасыз ету. Өкінішке қарай, қолайсыз ауа райы мен дүлей зілзалалар – құрғақшылық, өте жоғары температура, бұршақ, аңызақ, дауыл, боран, нөсер, су тасқыны мен сел сияқтылар бір мезгілде орасан зор аумақтарды қамтып, көптеген шаруашылықтарда өнім шығынына әкеледі.

Заңға сәйкес мұның барлығынан әрбір ауыл шаруашылығы тауарын өндіруші сақтандырылуға міндетті.

Бұл норма арнайы заңмен белгіленген өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру режиміне жатады. Бұл саладағы қағидалар өзгерді, сондықтан шарт жасасар алдында қолданыстағы тәртіпті «Әділет» жүйесіндегі (adilet.zan.kz) заңнаманың өзекті редакциясымен салыстырып тексерген жөн. Бұл ретте қорғау тетігі ұқсас күйінде қалады: егіс алаңы сақтандырылады, сақтандыру сомасы өсіруге жұмсалатын шығындарға байланыстырылады, ал қолайсыз құбылыстың фактісін уәкілетті органдар растайды.

Өсімдік шаруашылығында сақтандыруға жататындар

  • дәнді дақылдар (бидай, арпа, жүгері, күріш, тары, сұлы және т.б.);
  • майлы дақылдар (соя, күнбағыс);
  • мақта;
  • қант қызылшасы.

Сақтандыру құнына әсер ететін факторлар

  • егіс алқаптарының көлемі;
  • сақтандыру сомасының мөлшері;
  • ауыл шаруашылығы дақылының түрі;
  • табиғи-климаттық аймақ.

Өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру шартын жасасуға белгіленген нысандағы жазбаша өтініш-сауалнама негіз болып табылады (оны сақтандырушыдан, агенттен алуға болады), ол сақтандыру шартының құрамдас және ажырамас бөлігі болып табылады.

Сақтандыру шартын жасасу үшін қандай құжаттар қажет

  • өтініш-сауалнама;
  • СТН (қазір СТН орнына ЖСН немесе БСН пайдаланылады);
  • банк шотының бар екені туралы анықтама;
  • жер учаскесін пайдалану құқығына акт.

Сақтандыру жағдайы деген не?

  • егер егістіктеріңізге бұршақ жауса;
  • немесе егістіктерді құрғақшылық шалса;
  • немесе оларды нөсер жаңбыр басып кетсе;
  • немесе су тасқыны болса;
  • немесе егістеріңізді үсік шалса;
  • мүмкін оларды аңызақ зақымдаған болар;
  • немесе сізде суармалы су тапшы болса.

Бұл егістеріңіз қолайсыз табиғи құбылыстың әсеріне ұшырағанын, яғни сақтандыру жағдайы орын алғанын білдіреді.

Мұндай жағдайда не істеу керек?

  1. Сақтандыру компаниясының филиалына қоңырау шалу.
  2. Филиалға келіп, өтініш жазу (5 жұмыс күні ішінде).
  3. Қазгидрометтен немесе ТЖ жөніндегі агенттіктен болған қолайсыз табиғи құбылыстың фактісі туралы анықтама алу. Құжаттың көшірмесін түсіріп алыңыз!
  4. Әкімдікке қолайсыз табиғи құбылыстың әсеріне ұшыраған егіс алқаптарын анықтау жөнінде комиссия құру туралы өтініш беру. Құжаттың көшірмесін түсіріп алыңыз!

Білу маңызды

  • Егер қолайсыз табиғи құбылыс қысқа мерзімді сипатта болса (бұршақ, нөсер, үсік, қатты жел, сел), әкімдікке 3 жұмыс күні ішінде бару қажет.
  • Егер егістеріңіз ұзақ мерзімді қолайсыз табиғи құбылыстың (құрғақшылық, үсіп кету, жылудың жетіспеуі, топырақтың шамадан тыс ылғалдануы, ауаның шамадан тыс ылғалдылығы, су тасқыны, судың аздығы, аңызақ) әсеріне ұшыраса, әкімдікке өтінішті 10 жұмыс күні ішінде беруге болады.

Сақтандыру төлемі

Сақтандыру төлемі сақтандыру сомасы шегінде сақтанушының залалы мөлшерінде жүзеге асырылады.

Сақтандыру сомасы былайша есептеледі: егіс алаңы әр өңір үшін жыл сайын Үкімет қаулысымен айқындалатын тікелей өндірістік шығындар нормативтеріне көбейтіледі. Заңмен сақтандыру тарифінің ең жоғары мөлшері де айқындалған.

Залал қалай есептеледі?

Егістердің толық жойылуы

Бір гектарға шаққандағы шығындар нормативін зардап шеккен алаңға көбейту.

Егістердің ішінара жойылуы

  • Өнім жинау кезінде зақымданған алқаптардан алынған жалпы өнім статистика органдарымен бірлесіп немесе бақылау бастыруы арқылы бағаланады.
  • Азық-түлік корпорациясының бағалары негізінде бір гектардан жиналған өнімнің нарықтық құны есептеледі.
  • Зақымданған алаңның 1 га-ға шаққандағы шығындар нормативі мен өнімнің нарықтық құны арасындағы айырма айқындалады.
  • Алынған айырма зақымданған алаңның мөлшеріне көбейтіледі.

Білу маңызды

  • Есептеу кезінде сақтандыру шарты жасалған сәтте белгіленген шығындар нормативі ескеріледі.
  • Егістер толық жойылған кезде сақтандыру төлемі барлық құжаттар алынғаннан кейін 10 жұмыс күні ішінде жүргізіледі.
  • Егістер ішінара жойылған кезде сақтандыру төлемі сақтандыру компаниясы барлық құжаттарды алғаннан кейін өнім жинау аяқталған күннен бастап 1 айдан ерте емес, бірақ 3 айдан кешіктірілмей жүргізіледі.

Әдетте не жабылмайды

Өсімдік шаруашылығындағы сақтандыру өнімнің кез келген шығынынан емес, табиғи құбылыстардан қорғайды. Әдетте мыналар сақтандыру жағдайы деп танылмайды:

  • агротехниканы бұзудан, кеш егуден немесе өнімді уақтылы жинамаудан болған шығындар;
  • егер мұндай тәуекелдер шартқа тікелей енгізілмесе, зиянкестер мен аурулардан болған зақымданулар;
  • өнімді ұрлау, малдың жеп-таптауы, жинаудан кейін сақтау кезіндегі шығындар;
  • алынбай қалған пайда: төлем күтілетін түсімге емес, шығындар нормативіне байланыстырылған.

Ерекшеліктердің нақты тізбесі шартта және сақтандыру қағидаларында көрсетілген – оны қол қойғанға дейін оқып шыққан жөн.

Шартта неге назар аудару керек

  • алаңдары көрсетілген сақтандырылған дақылдар мен егістіктердің тізбесі;
  • тәуекелдер тізімі және олардың анықтамалары (нақты нені құрғақшылық, үсік, шамадан тыс ылғалдану деп санайды);
  • сақтандыру сомасы соның негізінде есептелетін бір гектарға шаққандағы шығындар нормативі;
  • егер көзделсе, франшиза;
  • сақтандырушыны хабардар ету және құжаттарды тапсыру мерзімдері;
  • залалды бағалау тәртібі және төлем мерзімдері.

Фермерлердің жиі жіберетін қателері

  • шартты тәуекелдердің бір бөлігі жүзеге асып қойған кезде кеш жасасады;
  • анықтамалар мен өтініштердің көшірмелерін сақтамайды, кейін жүгіну мерзімдерін растай алмайды;
  • алаңдарды дәл көрсетпейді, соның салдарынан есептеу кезінде даулар туындайды;
  • зақымданған егістіктерден өнімді комиссия мен сақтандырушы қарап-тексергенге дейін жинап алады.

Агросақтандырудың жалпы талаптары ауыл шаруашылығын сақтандыру бөлімінде, ал сақтандырушылар тізімі сақтандыру компаниялары бетінде жинақталған. Шаруашылығыңыз бойынша талаптарды салыстыру қажет болса, брокерден кеңес алуға болады.