Сақтандыру қорғанысының ерекшеліктері
Зияткерлік меншік объектілерін сақтандыру. ЗМОКТ-қа енгізілген тауарларды сақтандыру. Кеден органдары үшін сақтандыру. Азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру шартын рәсімдеу.
Зияткерлік меншік объектісі құқық иеленушісінің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру
Кеден органдарының зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды қорғауы өте маңызды, өйткені ол айрықша құқықтарды бұзатын тауарлардың азаматтық айналымға шығарылуына жол бермейді; мұндай тауарларды кейіннен алып қою мемлекет пен құқық иеленуші үшін айтарлықтай шығындарға әкеледі.
ЗМОКТ – бұл қысқарту зияткерлік меншік объектілерінің кедендік тізілімін білдіреді, оған авторлық құқық объектілері, сабақтас құқықтар объектілері, тауар белгілері, қызмет көрсету белгілері және тауар шығарылған жерлердің атаулары енгізіледі.
Осылайша, зияткерлік меншік объектілері бар тауарларды Қазақстанның Кедендік тізіліміне енгізу үшін зияткерлік меншік объектілеріне құқықтарды қорғау туралы өтініштен бөлек мыналар қажет:
- зияткерлік меншік объектілері туралы ақпарат (зияткерлік меншік құқығын немесе зияткерлік меншік объектілерін пайдалану құқығын растайтын нотариат куәландырған құжаттарды қоса бере отырып (мысалы, лицензиялық шарт);
- тауарлардың сипаттамасы (кеден органдарына зияткерлік меншік құқықтары бұзылған тауарларды анықтауға мүмкіндік беретін);
- зияткерлік меншік құқықтары бұзылған тауарлар деп болжанатын тауарларды шығаруды тоқтата тұруға байланысты туындауы мүмкін зиянды декларантқа және өзге тұлғаларға, сондай-ақ кеден органдарына өтеу туралы өтініш берушінің міндеттемесі;
- өтініш берушінің басқа тұлғаларға зиян келтіргені үшін азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру шарты, оның сақтандыру сомасы айлық есептік көрсеткіштің 1000 еселенген мөлшерінен кем болмауға тиіс;
- түпнұсқа тауарлардың үлгілері (мүмкіндігінше ұсынылады).
Атап өтейік, тауарлар Қазақстанның Кедендік тізіліміне екі жылдан аспайтын мерзімге енгізіледі, бірақ бұл мерзім зияткерлік меншік объектісін қорғау мерзімінен немесе азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыру шартының мерзімінен аспауға тиіс. Қазақстанда зияткерлік меншік құқық иеленушісінің жауапкершілігін сақтандырумен айналысатын сақтандыру компаниялары сақтандыру шарттарын тек бір жылға жасасады, демек, тауарларды Қазақстанның Кедендік тізіліміне енгізу тек бір жылға, кейіннен шексіз ұзарту мүмкіндігімен жүзеге асырылады (тек зияткерлік меншік объектісін қорғау мерзімі ескеріледі).
Кедендік тізілімге енгізілмеген, зияткерлік меншік құқықтарын бұзады деген күдік туындаған тауарларды шығаруды тоқтата тұру былайша жүргізіледі. Кеден органдары тауарды тоқтата тұрып, 24 сағат ішінде құқық иеленушінің орналасқан жерін іздестіруге әрекет жасайды. Егер осы кезең ішінде кеден органдары құқық иеленушіні таба алмаса, тауарды тоқтата тұру туралы шешімнің күші жойылады. Зияткерлік меншік объектілерінің құқық иеленушісі хабарламаны алғаннан кейін тауар тоқтатыла тұрған сәттен бастап үш жұмыс күні ішінде декларантқа қатысты өзі қабылдайтын шаралар туралы жазбаша жауапты, сондай-ақ тауарларды шығаруды тоқтата тұру мерзімін 10 жұмыс күніне дейін ұзарту туралы жазбаша өтінішті ұсынуға тиіс. Көрсетілген 10 жұмыс күні ішінде құқық иеленуші кеден органдарына мынадай құжаттарды ұсынуға тиіс:
- зияткерлік меншік объектілеріне құқықтардың бұзылуы туралы талап-арыз бойынша азаматтық іс қозғау туралы судьяның ұйғарымы;
- зияткерлік меншік объектілері бар тауарларды шығаруды тоқтата тұруға байланысты туындауы мүмкін зиянды декларантқа және өзге тұлғаларға, сондай-ақ кеден органдарының шығындарын өтеу туралы міндеттеме
- егер сот шешімімен тауарлар зияткерлік меншік құқықтары бұзылған тауарлар болып табылмайтыны анықталса;
- құқық иеленушінің зияткерлік меншік объектілері бар көрсетілген тауарларды Кедендік тізілімге енгізу туралы кеден органдарына жүгінгенін растайтын жазбаша дәлелдемелер.
Көрсетілген құжаттар ұсынылған жағдайда кеден органдары сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін тауарларды шығаруды тоқтата тұрады. Өзге жағдайда кеден органы тауарларды шығаруды тоқтата тұру туралы шешімнің күшін жояды және тауарларды кедендік декларациялауды жүргізеді. Бұл ретте тауарларды шығаруды он жұмыс күніне дейін тоқтата тұруға байланысты шығындар зияткерлік меншік объектілерінің құқық иеленушісіне жүктеледі.
Қандай тәуекелдерді келісу маңызды
- айрықша құқықтардың бұзылуы туралы үшінші тұлғалардың талаптары;
- заңгерлік қорғауға арналған келісілген шығыстар;
- шарт талаптары шегінде қызметкерлердің қателіктерінен болған залалдар;
- сараптамаға және талаптың мән-жайын анықтауға жұмсалатын шығыстар;
- қолданылу аумағы және полистің шетелдік талаптарға қолданылуы.
Шарт жасасар алдында нені тексеру керек
- полисте қандай тауар белгілері мен аумақтар көрсетілген;
- сақтандыру басталған күнге дейін туындаған талаптар өтеле ме;
- сот және соттан тыс шығыстар қамтылған ба;
- бір талап бойынша лимит және жалпы лимит қандай;
- қандай франшиза қолданылады;
- сақтандырушыны қалай және қандай мерзімде хабардар ету керек.
Талап келіп түскенде не істеу керек
Талапты алған күнді тіркеңіз, құжаттар мен хат алмасуды сақтаңыз, сақтандырушыны хабардар етіңіз және, егер шартта осындай талап көзделсе, келісімсіз жауапкершілікті мойындамаңыз. Тауар белгілеріне берілген куәліктерді, лицензиялық шарттарды, белгілеуді пайдалану материалдарын және болжамды залал туралы құжаттарды дайындаңыз.
Материал ақпараттық сипатта. Сақтандыру қорғанысы жеке шартпен және сақтандыру компаниясының қағидаларымен айқындалады.