Өзара сақтандыру қоғамы (ӨСҚ) — өз мүшелерінің мүліктік мүдделерін өзара қорғау үшін құрылған тұтыну кооперативі нысанындағы заңды тұлға. Әрбір сақтанушы бір мезгілде қоғамның қатысушысы болып табылады, ал қағидаларды, жарналарды және төлем тәртібін заң, жарғы және басқару органдарының шешімдері айқындайды.

Негізгі айырмашылық: қарапайым сақтандыру компаниясы клиенттерге полис сатады және тәуекелді коммерциялық ұйым ретінде қабылдайды, ал ӨСҚ қорғауды бірлесіп қалыптастыру үшін ұқсас тәуекелдері бар тұлғаларды біріктіреді.

Құқықтық негіз

Қызмет «Өзара сақтандыру туралы» Қазақстан Республикасының 2006 жылғы 5 шілдедегі № 163 Заңымен реттеледі. Заң мүшелердің құқықтары мен міндеттерінің теңдігі, өзара қорғау және өзара жауапкершілік қағидаттарын бекітеді.

Қоғам бірдей немесе ұқсас тәуекелдермен біріктірілген өз мүшелерінің заңды мүліктік мүдделерін сақтандырады. Жалпы шарттар өзара сақтандыру қағидаларында бекітіледі, болашақ қатысушы олармен қоғамға кіргенге дейін танысу мүмкіндігіне ие болуға тиіс.

Қоғам қалай құрылады

ӨСҚ тұтыну кооперативі ретінде тіркеледі. Оның атауында «өзара сақтандыру қоғамы» деген сөздер болуға тиіс. Жарғыда мақсаттар, мүшелік, басқару органдары, жарналарды енгізу, мүлікті қалыптастыру және қатысуды тоқтату тәртібі айқындалады.

Акционерлік сақтандыру компаниясынан айырмашылығы, қоғамға қатысушылар қарапайым сыртқы клиенттер болып табылмайды. Олар жалпы жиналыс арқылы шешім қабылдайды және жарғы мен қағидаларда көзделген міндеттерді атқарады.

Қаражат қалай қалыптасады

  • мүшелердің жасалған шарттар бойынша сақтандыру сыйлықақылары;
  • құжаттарда көзделсе, кіру және мүшелік жарналар;
  • қағидаларда белгіленген жағдайларда қосымша жарналар;
  • қаражатты рұқсат етілген орналастырудан түсетін кіріс;
  • заңнамада тыйым салынбаған өзге де түсімдер.

Егер кезең қорытындысы бойынша төлемдер, салықтар және міндетті төлемдер бойынша берешек болмаса, жалпы жиналыс кезекті сыйлықақыларды азайту немесе оларды төлеуді уақытша тоқтату туралы шешім қабылдай алады. Сонымен бірге қатысушы, егер қағидаларда көзделсе, қосымша жарналар тәуекелін түсінуге тиіс.

ӨСҚ-дағы сақтандыру төлемі

Шартта көзделген оқиға басталған кезде пайда алушы қоғамға жүгініп, құжаттарды ұсынады. Төлем шартта және өзара сақтандыру қағидаларында белгіленген мөлшерде және тәртіппен жүргізіледі. Қарапайым сақтандырудағы сияқты, тәуекелдер тізбесінің, ерекшеліктердің, лимиттердің, франшизаның және хабарлау міндеттерінің маңызы бар.

ӨСҚ қандай тәуекелдерді сақтандыруға құқылы емес

Қолданыстағы заң бойынша қоғамның өзара сақтандыру жөніндегі қызметі лицензиялануға жатпайды, бірақ ол шектелген. ӨСҚ азаматтық-құқықтық жауапкершілікті сақтандыруды және міндетті сақтандыру түрлерін жүзеге асыруға құқылы емес.

Маңызды: сақтандырудың міндетті түрлері бойынша қызметтерді тек тиісті лицензиясы бар сақтандыру компаниялары көрсетеді. Өзара сақтандыру қоғамы міндетті полисті сатып алу кезінде лицензиясы бар сақтандырушыны алмастыра алмайды.

Өзара сақтандырудың артықшылықтары

  • қатысушылар ортақ мүддемен біріккен және тәуекелдің ерекшелігін жақсырақ түсінеді;
  • басқару органдары арқылы қағидаларға ықпал ету мүмкіндігі;
  • шығыстар мен нәтиже сыртқы акционерлерге емес, мүшелерді қорғауға бағытталған;
  • кәсіби немесе салалық қауымдастықтар үшін икемділік;
  • мамандандырылған сараптаманы жинақтау мүмкіндігі.

Модельдің тәуекелдері мен шектеулері

  • қаржылық тұрақтылық портфельдің көлемі мен сапасына байланысты;
  • ірі ортақ шығын бірден көптеген мүшелерге әсер етуі мүмкін;
  • қағидалар қосымша жарналарды көздеуі мүмкін;
  • тар мамандану тәуекелдің шоғырлануын арттырады;
  • басқару сапасы қатысушылардың белсенділігі мен құзыретіне байланысты;
  • ӨСҚ мәртебесін қарапайым сақтандыру компаниясының лицензиясымен теңестіруге болмайды.

Қоғамға кірер алдында оны қалай тексеруге болады

  1. Мемлекеттік тіркелуін және толық атауын салыстырыңыз.
  2. Сақтандыру нарығына қатысушылардың ресми бетіндегі мәліметтерді тексеріңіз.
  3. Жарғыны және өзара сақтандыру қағидаларын алыңыз.
  4. Есептілікті, резервтерді және шығындарды реттеу тәртібін зерделеңіз.
  5. Барлық жарналардың мөлшерін және қосымша қаржыландыру шарттарын нақтылаңыз.
  6. Егер пайдаланылса, ірі тәуекелдерді қайта сақтандыру арқылы қорғауды тексеріңіз.
  7. Шығу және тиесілі қаражатты қайтару тәртібін біліңіз.

ӨСҚ немесе сақтандыру компаниясы: нені таңдау керек

Стандартты міндетті полис үшін таңдау тек лицензиясы бар сақтандыру компаниялары арасында ғана мүмкін. Біртекті кәсіби немесе мүліктік тәуекелді ерікті түрде қорғау үшін, егер оның қағидалары ашық, басқаруы тұрақты, ал қатысушылар өзара жауапкершілікке дайын болса, ӨСҚ қолайлы нұсқа болуы мүмкін.

Мұрағаттық тізім

Сайтта бұрын өзара сақтандыру қоғамдарының тізімі бар файл орналастырылған:

Мұрағаттық тізімді жүктеп алу: obschestva-vzaimnogo-strahovaniya.doc [187.5 Kb] (жүктеп алулар: 122)

Файл тарихи анықтама үшін сақталған. Қоғамның өзекті мәртебесін қоғамға кірер немесе шарт жасасар алдында тікелей Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің ресми бетінен тексеру керек.

Қысқаша қорытынды

Өзара сақтандыру ұқсас тәуекелдері бар қатысушыларға қорғауды бірлесіп қалыптастыруға және шарттарға ықпал етуге мүмкіндік береді. Бірақ мүшелік жарғыны, қағидаларды, жарналарды және қаржылық тұрақтылықты мұқият зерделеуді талап етеді. ӨСҚ міндетті сақтандыру бойынша қызметтер көрсетпейді және лицензиясы бар сақтандыру компаниясын алмастырмайды.